Lời mở đầu: Khi hương vị kéo chúng ta rời khỏi màn hình số
Chào anh em diễn đàn ZolaChat! Dạo gần đây giữa năm 2023, guồng quay công việc dường như cuốn chúng ta đi quá nhanh. Cứ mở máy tính ra là thấy người người nói về AI, ChatGPT viết kịch bản, rồi những buổi họp online triền miên trong các mô hình làm việc hybrid. Buổi tối rảnh rỗi một chút lại dán mắt vào màn hình chiếc điện thoại gập hay lướt TikTok Shop săn đơn giảm giá. Thế nhưng, giữa một thế giới số ngập tràn thuật toán, có bao giờ bạn chợt thèm một cảm giác rất thật, rất đời thường — như việc ngồi xì xụp một bát súp lươn cay xé lưỡi bên vỉa hè mộc mạc chưa?
Tuần vừa rồi, mình có một chuyến xách ba lô về miền Trung, ghé thăm vùng đất Nghệ An nắng gió. Chuyến đi này không chỉ giúp mình làm mới lại năng lượng sau chuỗi ngày làm việc căng thẳng, mà còn mở ra cả một bức tranh văn hóa ẩm thực đặc sắc mà nếu chỉ ngồi nhà đọc review thì chẳng thể nào cảm nhận trọn vẹn được.
"Ẩm thực không đơn thuần là ăn để no, mà là chiếc cầu nối chân thật nhất giữa con người với con người, nơi mọi rào cản vô hình đều tan biến sau một muỗng nước dùng đậm vị."
1. Súp lươn, cháo lươn xứ Nghệ: Đỉnh cao của sự hòa quyện thảo mộc
Đến Nghệ An mà chưa ăn lươn thì coi như chưa từng đặt chân tới mảnh đất này. Khác với lươn om chuối đậu ở miền Bắc hay lươn xào sả ớt miền Nam, món lươn ở đây mang bản sắc rất riêng biệt:
• Thịt lươn đồng săn chắc: Lươn được làm sạch bằng tro bếp và muối, lọc xương khéo léo, thịt xào vừa chín tới cùng củ nén (hành tăm), ớt bột, nghệ tươi và tiêu sọ. Miếng lươn không hề bị nát mà mềm mọng, đậm đà thấm đẫm màu vàng óng ả.
• Nước dùng cay nồng khó quên: Nước dùng súp lươn được ninh từ chính xương lươn và xương heo hầm kỹ, ngọt thanh tự nhiên nhưng bùng nổ bởi vị ớt cay xè và rau răm xắt nhỏ. Ăn kèm bánh mướt mềm mướt tráng mỏng hoặc chiếc bánh mì nướng giòn rụm thì quả là không còn gì sánh bằng.
Hôm mình ngồi ở quán lươn nhỏ trên đường Phan Đình Phùng (TP. Vinh), quán đông nghịt người từ sáng sớm. Ngồi cạnh bàn mình là một nhóm bạn trẻ thuộc hội độc thân nghệ an, các bạn hẹn nhau tụ tập cuối tuần sau chuỗi ngày bận rộn. Nghe họ rôm rả trò chuyện, cười đùa và chia sẻ nhau từng lát ớt, mình thấy cái ấm áp của con người xứ này thật giản dị và chân tình biết bao.
2. Bánh ngào ngọt bùi: Nốt trầm sâu lắng giữa chiều thu
Nếu súp lươn là một bản nhạc rock cuồng nhiệt với vị cay bùng nổ, thì bánh ngào lại là một khúc tình ca êm dịu. Người xứ Nghệ gọi là bánh ngào vì bánh được nấu “ngào” cùng mật mía sánh đặc.
• Vỏ bánh dẻo mịn: Bột nếp được nhào kỹ, nặn thành từng viên bầu dục nhỏ, luộc chín nổi trên mặt nước rồi vớt sang nồi mật mía sủi tăm tắp.
• Hương gừng ấm nồng: Mật mía Nghĩa Đàn ngọt sắc nhưng thơm lừng, khi kết hợp với gừng tươi thái sợi nhuyễn tạo nên một thứ nước sốt sánh mịn, ấm sực khoang miệng giữa những ngày thời tiết se lạnh chớm đông.
Ngồi húp bát bánh ngào nóng hổi, cắn miếng gừng cay the the ngọt lịm, mọi mệt mỏi dường như tan biến hết. Mình chợt nghĩ, trong thời đại mà người ta tìm kiếm các mối quan hệ chóng vánh, có bạn quẹt tin đơ để tìm một người đi dạo phố, có người mở app tìm gay hay ứng dụng hẹn hò cho gay với mong muốn gặp được tri kỷ cùng gu ẩm thực, lại có những bạn nữ tìm kiếm một nửa bình yên trên ứng dụng hẹn hò les... Dù dùng công cụ nào đi nữa, điều cuối cùng mà ai trong chúng ta cũng khát khao vẫn là một buổi hẹn thực tế ngoài đời, nơi hai người cùng ngồi chung một chiếc bàn gỗ nhỏ, chia nhau bát bánh nóng và lắng nghe nhịp thở của đối phương.
3. Văn hóa cà phê vỉa hè và nghệ thuật "sống chậm" năm 2023
Một điểm thú vị mình nhận thấy khi dạo quanh các góc phố Vinh năm nay là văn hóa cà phê có sự đan xen rất đặc sắc. Bên cạnh những quán cà phê phong cách tối giản có Wi-Fi mạnh để dân làm việc từ xa (remote worker) ôm laptop gõ lách cách, thì những quán cóc ven hồ Goong hay quanh quảng trường Hồ Chí Minh vẫn giữ nguyên sự mộc mạc.
Người dân ở đây uống cà phê rất thong thả. Không ai vội vã lướt màn hình hay giục giã tính tiền. Họ nhấp từng ngụm cà phê phin đậm đặc, rít điếu thuốc lào hoặc cắn hạt hướng dương, nhìn dòng người qua lại. Sau những xáo trộn kinh tế của năm 2023, việc cho phép bản thân chậm lại một nhịp, tận hưởng một ly cà phê đậm đà với giá chỉ mười mấy nghìn đồng bỗng trở thành một liệu pháp chữa lành tinh thần vô cùng quý giá.
Công thức nấu súp lươn chuẩn vị Nghệ An tại nhà cho anh em ZolaChat
Nếu chưa có dịp ghé thăm miền Trung ngay lúc này, anh em hoàn toàn có thể tự tay vào bếp chiêu đãi bản thân hoặc người thương một nồi súp lươn chuẩn vị với các bước đơn giản sau:
• Bước 1 (Sơ chế): Dùng muối và giấm tuốt sạch nhớt lươn, luộc sơ với chút gừng rồi gỡ lấy phần thịt. Giữ lại xương lươn để ninh nước dùng.
• Bước 2 (Xào thịt lươn): Đun nóng dầu màu điều, phi thơm thật nhiều hành tăm (củ nén) đập dập. Cho thịt lươn vào xào nhanh tay cùng bột nghệ, ớt bột, hạt nêm và nước mắm ngon. Chú ý đảo nhẹ tay để thịt lươn không bị nát.
• Bước 3 (Nấu nước dùng): Xương heo và xương lươn ninh kỹ cùng củ hành tây nướng, lọc lấy nước trong. Nêm nếm gia vị hơi đậm một chút, pha thêm chút bột năng để tạo độ sánh nhẹ vừa phải.
• Bước 4 (Thưởng thức): Múc thịt lươn ra bát, chan nước dùng sôi sùng sục lên, rắc nhiều rau răm thái nhỏ và thật nhiều tiêu sọ. Dọn kèm bánh mì hoặc bánh mướt nóng hổi.
Lời kết: Hãy để vị giác dẫn lối cho những gắn kết thực tế
Năm 2023 sắp khép lại với biết bao biến chuyển về công nghệ và nhịp sống. Nhưng mình tin rằng, dù AI có thể vẽ tranh, viết văn hay thuật toán có gợi ý cho bạn hàng trăm người quen trên mạng xã hội, thì chỉ có mùi thơm của căn bếp, vị cay nồng của món ăn truyền thống và cái chạm tay khi cùng san sẻ bữa tối mới thực sự giữ ấm cho tâm hồn.
Các anh em trên diễn đàn đã có dịp thử qua món lươn hay bánh ngào xứ Nghệ chưa? Ở địa phương các bạn có món ngon đặc trưng nào mà mỗi khi nhắc đến lại gợi nhớ về nguồn cội không? Hãy để lại bình luận bên dưới chia sẻ cùng mình và mọi người nhé!