Chiều nay, Sài Gòn lại đón một cơn mưa rào quen thuộc của những ngày cuối năm 2023. Ngồi bên bàn làm việc ở góc phòng trọ nhỏ, tiếng mưa gõ lách tách trên ô cửa kính hòa cùng tiếng gõ phím lộc cộc. Trước mắt mình là hai màn hình máy tính: một bên là cửa sổ trao đổi công việc dồn dập trên Slack, một bên là giao diện ChatGPT đang nhảy từng dòng phản hồi tự động.
Tiếng chuông điện thoại reo, bác shipper quen thuộc gọi xuống nhận kiện hàng săn sale từ TikTok Shop. Bước xuống cầu thang, nhận gói hàng nhỏ rồi trở lại bàn làm việc, tự nhiên mình đứng khựng lại một nhịp. Giữa một thế giới mà mọi thứ diễn ra quá nhanh, chỉ một cú chạm là mua được món đồ yêu thích, một câu lệnh là có ngay câu trả lời từ trí tuệ nhân tạo, tại sao lòng mình đôi lúc lại thấy trống trải đến lạ lùng?
Năm 2023: Guồng quay công nghệ và những áp lực vô hình
Chắc hẳn nhiều anh em trên diễn đàn ZolaChat cũng đồng ý với mình rằng 2023 là một năm thực sự đặc biệt, nhưng cũng đầy chông chênh. Sau giai đoạn dịch bệnh, kinh tế phục hồi từng bước chậm chạp với không ít đợt cắt giảm nhân sự từ các công ty lớn nhỏ. Nhiều bạn bè quanh mình chuyển sang chế độ làm việc kết hợp (hybrid work) hoặc remote toàn thời gian. Ban đầu ai cũng hào hứng vì được tự do không gian, không phải chen chúc kẹt xe mỗi sáng, nhưng dần dà, sự tự do ấy biến thành một ốc đảo cô lập.
"Công nghệ sinh ra để rút ngắn khoảng cách, nhưng đôi khi chính sự tiện lợi vô biên lại vô tình dựng nên những bức tường vô hình giữa con người với con người."
Năm nay, đi đâu cũng nghe người ta bàn tán về AI, về ChatGPT, về việc học cách viết câu lệnh (prompt) sao cho chuẩn để không bị máy móc thay thế. Bản thân mình cũng vậy, miệt mài học thêm kỹ năng mới mỗi tối vì sợ tụt lại phía sau. Chiếc điện thoại màn hình gập mới sắm hồi giữa năm chứa cả thế giới tin tức, thông báo nảy liên tục không ngừng nghỉ. Thế nhưng, sau mười hai tiếng dán mắt vào các loại màn hình rực rỡ, tắt máy đi, căn phòng chỉ còn lại khoảng lặng mênh mông. Mình nhận ra một sự thật: chúng ta có thể hỏi AI bất cứ kiến thức nào trên đời, nhưng AI không thể trao cho ta một cái vỗ vai, một ánh mắt thấu cảm hay một cuộc trò chuyện chân thành không toan tính.
Nỗi thèm một nhịp chạm chân thật giữa đời thường
Có những đêm trằn trọc không ngủ được, mình lướt mạng xã hội trong vô định. Thấy bạn bè check-in ở những quán cà phê lộng lẫy, thấy những video ngắn triệu view tràn ngập tiếng cười, nhưng sâu thẳm bên dưới phần bình luận lại là vô số tâm sự vụn vỡ của những người trẻ tuổi đôi mươi, ba mươi. Ai cũng bận rộn, ai cũng có vẻ ngoài thành đạt hoặc năng động, nhưng lại thiếu đi một người tri kỷ để có thể trút bỏ lớp mặt nạ phòng thủ.
Nhiều người tìm đến các ứng dụng hẹn hò, quẹt trái quẹt phải như một thói quen cơ học. Nhưng rồi sau những lời chào xã giao chóng vánh, câu chuyện lại rơi vào im lặng. Mình nhớ lại thời xưa, những năm tháng thế hệ anh chị 8x, đầu 9x cặm cụi viết từng lá thư tay, hay hồi hộp gửi thông tin đăng ký tìm bạn bốn phương qua các chuyên mục trên báo Mực Tím, Hoa Học Trò. Hồi đó chậm rãi mà bền chặt, người ta trân trọng từng con chữ, từng dòng sẻ chia mộc mạc.
Giờ đây, không khó để chúng ta bấm tham gia một nhóm kết bạn làm quen trên mạng chỉ sau vài giây. Thế nhưng, giữa hàng ngàn thành viên, việc tìm được một người thực sự đồng điệu về tâm hồn lại giống như đãi cát tìm vàng. Thậm chí trong những khoảnh khắc cô đơn nhất, có người từng gõ vội cụm từ tim bạn bon phuong trên thanh công cụ tìm kiếm, chỉ với một hy vọng giản đơn: tìm được ai đó cũng đang trăn trở về cuộc sống, về gia đình, về cơm áo gạo tiền để cùng ngồi lại lắng nghe nhau.
Học cách mở lòng và trân trọng những kết nối bình dị
Sau những tháng ngày cảm thấy lạc lõng giữa guồng quay số hóa của năm 2023, mình quyết định thay đổi góc nhìn và cách sống của bản thân. Mình bắt đầu bước chậm lại qua những thói quen nhỏ mỗi ngày:
• Tự quy định giờ tắt màn hình: Sau 10 giờ tối, mình gấp laptop lại, cất điện thoại sang góc bàn và dành thời gian đọc vài trang sách giấy hoặc viết nhật ký tay.
• Tích cực bước ra ngoài: Thay vì chỉ làm việc ở nhà, mình chủ động hẹn đồng nghiệp ra quán cà phê trò chuyện trực tiếp ít nhất một buổi mỗi tuần.
• Tìm về những cộng đồng chân thành: Thay vì lướt mạng xã hội thụ động, mình dành thời gian sinh hoạt tại diễn đàn ZolaChat – nơi hoạt động như một câu lạc bộ tìm bạn bốn phương ấm cúng, nơi mọi người không khoe khoang thu nhập hay phán xét nhau, mà chỉ đơn thuần chia sẻ những câu chuyện đời thường.
• Học cách lắng nghe trọn vẹn: Khi trò chuyện với ai đó, mình đặt điện thoại úp mặt xuống bàn, lắng nghe không phải để tìm câu đối đáp sắc sảo mà để thực sự hiểu cảm xúc của đối phương.
Chính nhờ thay đổi đó mà tuần trước, mình đã có dịp ngồi cà phê bệt ở Nhà thờ Đức Bà cùng một người bạn quen qua hội kết bạn bốn phương trên diễn đàn. Hai đứa chẳng quen biết nhau từ trước, tính cách và công việc cũng khác nhau: một người làm lập trình, một người làm thiết kế tự do. Thế nhưng chúng mình đã ngồi nói chuyện suốt ba tiếng đồng hồ, từ những áp lực công việc thời bão giá, nỗi nhớ quê nhà, cho đến những trăn trở về định hướng tương lai. Buổi gặp gỡ không hào nhoáng, không có filter sống ảo, chỉ có ly cà phê sữa đá mười lăm nghìn và những tiếng cười giòn tan giữa gió chiều. Lúc ra về, mình thấy lòng nhẹ bẫng và ấm áp đến lạ.
Lời kết cho những ngày cuối năm
Năm 2023 đang dần đi về những trang cuối. Thế giới ngoài kia vẫn sẽ tiếp tục vận động với tốc độ chóng mặt, công nghệ vẫn sẽ phát triển từng ngày, những trào lưu mới sẽ lại đến và đi. Nhưng mình tin rằng, dù ở bất kỳ thời đại nào, nhu cầu được thấu hiểu, được yêu thương và sẻ chia của con người vẫn không bao giờ thay đổi.
Nếu lúc này bạn cũng đang ngồi một mình trước màn hình vi tính, cảm thấy một chút chông chênh sau chuỗi ngày dài vật lộn với deadline và những lo toan cuộc sống, hãy nhớ rằng bạn không hề đơn độc. Đừng ngần ngại mở lòng, viết ra đôi dòng tâm sự ở góc nhỏ này. Biết đâu đấy, ở một góc nào đó của đất nước, đang có một người bạn cùng chung tần số sẵn sàng lắng nghe bạn.
Còn bạn thì sao? Năm 2023 của bạn trôi qua như thế nào? Bạn đã tìm được cho mình một người bạn tâm giao để cùng san sẻ những vui buồn chưa? Hãy để lại vài dòng tâm sự bên dưới nhé, mình luôn ở đây để đọc và trò chuyện cùng mọi người!