1. Những đêm trắng của một gã cựu kỹ sư công nghệ
Chào anh em ZolaChat, đặc biệt là những ai cũng vừa bước qua những tháng ngày chông chênh của năm 2024 như mình.
Tháng 9 vừa rồi, công ty mình thông báo đợt tái cơ cấu nhân sự thứ hai trong năm. Giữa làn sóng AI đa phương thức bùng nổ, các mô hình ngôn ngữ và thị giác máy tính thay thế dần những mảng việc quen thuộc, cái email thông báo "cắt giảm" lạnh lùng gửi vào hộp thư lúc 5 giờ chiều thứ Sáu đã đặt dấu chấm hết cho 5 năm gắn bó của mình với vị trí backend developer. Đêm hôm đó, mình ngồi trước màn hình laptop ba mươi hai inch, ánh sáng xanh hắt lên khuôn mặt bơ phờ, nhận ra thế giới ảo bấy lâu nay mình xây dựng hóa ra mong manh đến tội nghiệp.
Khoảng thời gian đầu sau khi thất nghiệp, mình rơi vào trạng thái bế tắc. Để trốn tránh cảm giác trống rỗng, mình đốt thời gian vào chiếc smartphone. Mình lướt qua đủ thứ trào lưu số, từ việc đọc những bài viết chỉ mẹo cách tìm ny nhanh nhất trên mạng xã hội, đến việc chứng kiến những cậu bạn xung quanh vì quá cô đơn mà cài cắm đủ loại ứng dụng kỳ quặc. Có đứa em cùng phòng trọ lúc đêm khuya hoang mang tải thử một vài ung dung chat sẽ để tìm chút khoái cảm ảo chốc lát rồi sáng hôm sau thức dậy với nỗi ân hận tột cùng. Có người anh đồng nghiệp cũ thì mơ mộng lên các diễn đàn giao lưu ngôn ngữ để tìm gái nhật với mong muốn kết hôn định cư thoát khỏi áp lực thành phố. Lại có cậu bạn thân thiết cùng phòng lab của mình, sau những tổn thương cũ, vẫn miệt mài bật định vị tìm bạn đồng tính trên các app hẹn hò với hy vọng mong manh tìm được một người dám cùng mình nắm tay đi dưới ánh mặt trời.
Tất cả chúng mình khi ấy, bằng cách này hay cách khác, đều vùng vẫy tìm kiếm sự kết nối trong vô vọng giữa một đại dương dữ liệu không cảm xúc.
"Có những giai đoạn trong đời, chúng ta ngỡ rằng thuật toán có thể giải quyết được nỗi cô đơn, cho đến khi nhận ra dopamine chớp nhoáng chỉ làm cái hố sâu trong lòng thêm hoác hoắc."
2. Hành trình sạc lại năng lượng dọc dải miền Trung
Đầu tháng 11, khi gió mùa bắt đầu tràn về phương Bắc, mình quyết định gấp chiếc laptop lại. Rút hết số tiền tiết kiệm ít ỏi, mình thuê một chiếc xe điện cỡ nhỏ, quyết định làm một chuyến độc hành chữa lành về phương Nam.
Năm 2024 này có một điều rất tuyệt vời: hạ tầng trạm sạc xe điện đã phủ khắp các cung đường quốc lộ. Cứ đi khoảng trăm cây số, dừng lại ở một trạm sạc ven biển hay chân đèo, cắm sạc pin và ngồi nhâm nhi ly cà phê phin ba mươi phút, mình bỗng nhận ra bấy lâu nay bản thân đã sống quá vội vã. Nhịp sạc chậm rãi của chiếc xe vô tình dạy mình bài học về sự kiên nhẫn – điều mà thời đại thông tin tức thời đã cướp mất.
Điểm dừng chân thứ tư của mình là Đà Nẵng. Buổi chiều hôm ấy, biển Mỹ Khê đón mình bằng một cơn mưa rào nhẹ hạt, trước khi nhường chỗ cho vệt nắng vàng ươm buông xuống bán đảo Sơn Trà. Mình ghé vào một quán nước nhỏ nép mình dưới rặng phi lao, nơi không có tiếng nhạc xập xình, chỉ có tiếng sóng vỗ rì rào và mùi hương gỗ trầm thoang thoảng.
3. Cuộc gặp gỡ không được lập trình
Tại quán nước ấy, mình gặp An.
An không phải là kết quả của một thuật toán ghép đôi, cũng chẳng phải hình mẫu lung linh nào trên màn hình cảm ứng khiến người ta phải sốt sắng lên mạng gõ từ khóa tìm gái đà nẵng theo những tiêu chuẩn sáo rỗng. Cô ấy ngồi ở chiếc bàn gỗ sát mép hiên, tay thoăn thoắt nhào nặn những thỏi đất sét nhỏ để tạo hình đồ lưu niệm thủ công. Đôi bàn tay lấm lem bùn đất, mái tóc búi vội bằng chiếc kẹp càng cua, nhưng đôi mắt thì trong veo lạ kỳ.
Thấy mình lóng ngóng làm đổ chiếc ly thủy tinh rỗng, An ngẩng lên cười:
• "Anh từ xa tới hả? Đi biển mùa này mà ôm cái ba lô nặng trịch thế kia thì mệt lắm đó."
• "À ừ, mình vừa đi một mạch từ Quảng Bình vào. Ghé sạc xe rồi tính ngồi nghỉ chút thôi."
• "Thế thì buông balo xuống đi, biển chiều nay đẹp lắm, đừng để mắt mình bận rộn thêm nữa."
Câu nói bâng quơ của một người lạ bỗng đánh trúng vào nỗi mệt mỏi mà mình mang theo suốt mấy tháng qua. Mình ngồi xuống chiếc ghế đối diện, gọi một tách trà thảo mộc ấm. Chúng mình bắt đầu trò chuyện, không cần profile hào nhoáng, không cần màn chào hỏi dò xét xem đối phương làm nghề gì, thu nhập bao nhiêu.
An kể cô từng làm thiết kế đồ họa tại một agency lớn ở Sài Gòn. Giữa năm 2024, công việc bị cuốn vào guồng quay xử lý ảnh tự động của AI, những cuộc họp thâu đêm khiến cô kiệt sức. An quyết định dọn về Đà Nẵng, mở một xưởng gốm nhỏ ven biển, sống đời sống tối giản tự nấu nướng và trồng rau.
"Hồi xưa em cứ sợ mình bị tụt lại phía sau nếu không cập nhật công nghệ mỗi ngày. Nhưng từ khi chạm tay vào đất sét, cảm nhận độ ẩm của đất, độ ấm của nắng thật, em mới hiểu bình yên không nằm ở việc mình chạy nhanh bao nhiêu, mà là mình có dám dừng lại để thở hay không."
— An mỉm cười nói khi đưa cho mình một chú rùa bằng đất nung còn chưa ráo nước."
Chiều hôm ấy, chúng mình cùng nhau đi dạo dọc bờ cát Sơn Trà. Lần đầu tiên sau nhiều năm, mình cất hẳn điện thoại vào túi xách, để mặc đôi chân trần chạm vào làn nước biển mát lạnh. Không có thông báo tin nhắn, không có biểu đồ chứng khoán hay tin tức sa thải. Chỉ có tiếng gió thổi qua rặng phi lao và tiếng cười giòn tan của một người bạn mới quen.
4. Kết nối thật trong một thế giới ảo
Buổi tối trước khi chia tay để mình tiếp tục hành trình vào Quy Nhơn, An tặng mình một chiếc chuông gió bằng gốm nhỏ xíu. Mình không xin tài khoản mạng xã hội của An, chỉ lưu lại một số điện thoại để khi nào quay lại Đà Nẵng sẽ ghé qua xưởng gốm uống trà.
Ngồi trong xe, cắm dây sạc cho chặng đường tiếp theo, mình nhìn ra thành phố biển lung linh ánh đèn. Mình nhận ra bấy lâu nay, con người chúng ta cứ mải miết đi tìm những lối tắt: tìm cách yêu nhanh, tìm cách chữa lành cấp tốc, tìm kiếm những thỏa mãn tức thời qua những cú quẹt màn hình. Nhưng rốt cuộc, những gì chạm sâu nhất vào tâm hồn vẫn là một ánh mắt chân thành, một bàn tay lấm lem đất sét và một buổi chiều bình lặng bên bờ biển thật.
Năm 2024 có thể là một năm đầy biến động với nhiều sự đổ vỡ và chuyển dịch, nhưng nó cũng là cơ hội tuyệt vời để chúng ta học cách buông bỏ những thứ phù phiếm và quay về với những giá trị nguyên bản.
Còn các bạn trên ZolaChat thì sao? Lần cuối cùng bạn có một cuộc trò chuyện chân thành với một người ngoài đời thực – không qua bất kỳ lớp filter hay ứng dụng nào – là khi nào? Hãy chia sẻ câu chuyện của bạn bên dưới nhé!