Đêm Tháng Mười Một, Sau Những Dòng Lệnh Của AI
Đồng hồ góc màn hình chiếc laptop nhấp nháy chuyển sang 1 giờ 15 phút sáng. Gió mùa cuối năm 2023 lùa qua khe cửa sổ căn trọ nhỏ ở Bình Thạnh, mang theo cái lạnh hiếm hoi của Sài Gòn. Mình thở dài, gập chiếc điện thoại màn hình gập vừa tậu đợt giảm giá giữa năm lại cái cạch. Trên màn hình máy tính, con trỏ của ChatGPT vẫn nhấp nháy sau khi tuôn ra một bản kế hoạch nội dung dài dằng dặc chỉ trong vài giây.
Nhanh thật, thông minh thật. Cả năm 2023 này, công việc làm việc từ xa (remote) của mình gần như gắn liền với những dòng prompt, những phiên họp trực tuyến qua màn hình phẳng và tiếng chuông đơn điệu của shipper giao đồ săn được trên TikTok Shop. Mọi thứ tiện lợi đến mức đáng sợ, nhưng cũng tĩnh lặng đến mức nghẹt thở. Có những ngày, âm thanh duy nhất mình phát ra chỉ là câu "Cảm ơn anh" với chú giao hàng dưới sảnh.
Trong cơn mông lung giữa đêm, mình mở trình duyệt, nhìn vào những trang diễn đàn và mạng xã hội. Thật kỳ lạ, giữa thời đại mà AI có thể vẽ tranh, làm thơ và trả lời mọi câu hỏi triết học, con người ta lại tìm kiếm những điều nguyên sơ nhất. Dạo một vòng qua các hội nhóm ngách, đập vào mắt mình là những dòng trạng thái vừa buồn cười vừa chua xót: người thì đăng bài tìm gái già tâm sự chỉ mong có ai đó từng trải lắng nghe tiếng thở dài sau một ngày phá sản; kẻ lại lướt diễn đàn tìm gái sóc trăng vì nhớ da diết chất giọng ngọt ngào chân chất của miền Tây; rồi những dòng bình luận bông đùa xin số điện thoại zalo trai đẹp để vơi bớt cảm giác trống trải trong căn phòng trọ bốn bức tường.
Chúng ta có tất cả công nghệ tối tân nhất trong tay, nhưng lại đói khát sự kết nối giữa người với người hơn bao giờ hết.
"Công nghệ năm 2023 có thể tái tạo giọng nói, nhưng không thể tái tạo một nhịp đập thổn thức sau màn hình."
Cuộc Gặp Bất Ngờ Qua Màn Hình Nhấp Nháy
Không hiểu vì tò mò hay vì nỗi cô đơn thúc đẩy, mình mở lại một ứng dụng gặp người lạ đã nằm im lìm trong thư mục rác từ lâu. Mình vào phần cài đặt hẹn hò, chỉnh khoảng cách tìm kiếm ngẫu nhiên, không kỳ vọng, không hình ảnh trau chuốt, chỉ để một dòng bio ngắn ngủn: "Một kẻ kiệt sức sau đợt sa thải cuối năm, thức đêm cùng cà phê nguội".
Vòng tròn kết nối xoay đều. Ba giây sau, màn hình sáng lên. Một tài khoản có tên "Mây Ngang Trời" xuất hiện.
• "Chào anh, anh cũng chưa ngủ à?"
• "Ừ, mình vừa xong việc. Làm remote nên giờ giấc đảo lộn cả."
• "Em cũng vậy. Em trực ca đêm cho một sàn thương mại điện tử, trả lời khiếu nại khách hàng đến mờ cả mắt."
Cuộc trò chuyện bắt đầu bằng những câu chào khách sáo, nhưng rồi nhanh chóng rẽ sang những ngóc ngách chân thật đến bất ngờ. Em kể em 24 tuổi, quê ở một huyện nhỏ gần Sóc Trăng lên phố lập nghiệp được ba năm. Năm 2023 với em là một chuỗi ngày thắt lưng buộc bụng, công ty cắt giảm nhân sự liên tục, em phải nhận thêm việc trực ca đêm để gửi tiền về quê cho ba mẹ sửa lại mái nhà sau mùa mưa.
"Anh biết không," giọng gõ phím của em dường như chậm lại qua từng dòng tin nhắn, "nhiều khi khách mắng chửi vô cớ qua khung chat, em chỉ biết nuốt nước mắt. Có những đêm lướt mạng thấy người ta khoe mua xe, khoe thu nhập ngàn đô thời AI, em thấy mình tụt lại phía sau quá. Đôi lúc muốn tìm một ai đó chỉ để nói rằng hôm nay em mệt lắm, mà mở danh bạ ra chẳng dám bấm gọi cho ai."
Mình ngồi lặng đi. Hóa ra, đằng sau sự hào nhoáng của những trào lưu công nghệ năm 2023, đằng sau những video biến hình triệu view hay những thuật toán thông minh tột bậc, vẫn là những thân phận người trẻ đang vật lộn mưu sinh trong một năm kinh tế đầy thăng trầm. Nỗi cô đơn của mình – một gã chuyên viên nội dung ngày ngày điều khiển AI – hóa ra lại đồng điệu đến kỳ lạ với nỗi nhọc nhằn của một cô gái trực chat ca đêm.
Khi Con Tim Không Cần Thuật Toán
Chúng mình nói chuyện suốt gần hai tiếng đồng hồ. Không ai hỏi ảnh đại diện của nhau, không ai dò xét gia cảnh hay đòi xin mạng xã hội cá nhân. Em kể cho mình nghe về mùi phù sa sông nước miền Tây, về những chiếc bánh pía thơm lừng góc chợ quê mùa lễ hội mà năm nay em chưa kịp về ăn. Mình kể cho em nghe về cảm giác bất an khi những dòng code và câu lệnh AI đang dần thay thế những bài viết mình từng nắn nót từng chữ suốt thời thanh xuân.
Chẳng có giải pháp nào được đưa ra cho cuộc đời của cả hai. Khó khăn kinh tế vẫn ở đó, ca trực của em vẫn còn một tiếng nữa mới hết, và ngày mai mình vẫn phải tiếp tục ngồi vào bàn làm việc. Thế nhưng, có một thứ gì đó đã được tháo dỡ trong lòng ngực.
"Có những cuộc gặp gỡ trong đời ngắn ngủi như một cái chạm nhẹ của gió thoảng, nhưng đủ sức cứu rỗi một tâm hồn đang ngấp nghé bên bờ vực của sự cô độc."
Trước khi chào tạm biệt để em tiếp tục ca làm việc, em nhắn cho mình một câu:
"Cảm ơn anh vì đã không dùng mấy câu văn mẫu có sẵn để an ủi em. Đêm nay nói chuyện với anh, em thấy mình vẫn còn là một con người bằng xương bằng thịt, chứ không phải một cỗ máy trả lời tin nhắn tự động."
Mình mỉm cười, gõ lại: "Chúc em một ca trực bình yên. Cố lên nhé, năm 2023 sắp qua rồi, mọi thứ rồi sẽ ổn thôi."
Lời Nhắn Cho Những Tâm Hồn Đang Tìm Nhau
Khép lại ứng dụng, mình bước ra ban công. Trời đã bắt đầu hửng sáng ở phía chân trời thành phố. Tiếng chổi tre của cô lao công quét rác dưới lòng đường vang lên lẹt xẹt, kéo mình trở về trọn vẹn với thực tại.
Năm 2023 dạy cho mình một bài học sâu sắc: Càng sống trong một thế giới ngập tràn công nghệ thông minh, chúng ta lại càng khao khát những thứ không hoàn hảo nhưng chân thật. Những dòng tìm kiếm ngô nghê ngoài kia, những mong muốn kết nối vội vàng trên mạng, thực chất đều bắt nguồn từ một khát khao rất đỗi con người: Được nhìn thấy, được lắng nghe và được thấu cảm.
Anh em ZolaChat thì sao? Trong một năm 2023 đầy biến chuyển này, đã có khoảnh khắc nào các bạn tìm thấy một điểm tựa tinh thần ấm áp từ một người xa lạ chưa? Hãy để lại vài dòng tâm sự bên dưới nhé, biết đâu ở một góc nào đó, có người cũng đang cần đọc được câu chuyện của bạn.