Đêm muộn, tiếng quạt gió laptop khẽ rít lên sau một ngày dài mình cày cuốc với những dòng code và vài câu prompt gửi cho ChatGPT. Năm 2023 sắp khép lại theo một cách thật lạ lùng. Có lẽ chưa bao giờ nhịp sống công nghệ lại cuốn chúng ta đi nhanh đến vậy. Chỉ trong một năm, trí tuệ nhân tạo từ một khái niệm xa xôi bỗng chui tọt vào từng góc bàn làm việc, TikTok Shop phủ sóng từ đầu ngõ đến cuối xóm với những phiên livestream thâu đêm, và mô hình làm việc kết hợp (hybrid/remote) dần trở thành thói quen thường nhật của không ít anh em văn phòng.
Nhưng cũng chính giữa cái năm 2023 đầy ắp biến động kinh tế và tiện ích số này, mình bỗng nhận ra một điều: chúng ta chưa bao giờ dễ dàng kết nối đến thế, nhưng cũng chưa bao giờ dễ cảm thấy trống trải đến thế.
Bức tranh đời thường sau cánh cửa phòng trọ
Ngồi nhâm nhi tách trà lài nguội ngắt lúc nửa đêm, mình nhìn sang người bạn trọ cùng phòng đang mải mê lướt một chiếc điện thoại màn hình gập mới cóng. Cậu ấy thở dài, hết quẹt trái lại quẹt phải. Cậu bảo với mình: "Năm nay kinh tế ảm đạm, công ty cắt giảm nhân sự liên miên, cả ngày làm việc từ xa chỉ nhìn màn hình, tối về muốn tìm một ai đó nói chuyện mà khó quá ông ạ."
Thế hệ trẻ tụi mình bước qua năm 2023 với quá nhiều áp lực vô hình. Khi công việc chuyển dịch lên không gian số, ranh giới giữa giờ làm và giờ nghỉ bị xóa nhòa. Nhiều anh em thường đùa nhau lên mạng tải đủ loại app tim gai với mong muốn nhanh chóng tìm được người tâm sự hay lên lịch hẹn gái cà phê cuối tuần để giải tỏa bớt căng thẳng. Nhưng rồi sau những lượt vuốt vội, những dòng tin nhắn xã giao hời hợt trôi tuột đi, cảm giác còn lại chỉ là sự hụt hẫng. Cái vòng lặp kết nối nhanh – biến mất nhanh khiến người ta tự hỏi: Rốt cuộc mình đang tìm kiếm điều gì?
"Công nghệ cho chúng ta hàng ngàn cách để bắt chuyện, nhưng lại không thể dạy chúng ta cách mở lòng để thấu hiểu một con người."
Chuyện của bố và ký ức về sự kết nối mộc mạc
Cách đây hai tuần, khi về quê thăm gia đình, mình bắt gặp bố đang đeo kính lão, tỉ mẩn nhờ mình gõ tìm kiếm trên mạng. Bố bảo muốn tìm bạn trung niên có số điện thoại của mấy bác cựu chiến binh cùng trung đoàn ngày xưa, hoặc vào các hội nhóm đồng niên để hàn huyên chuyện tuổi già. Nhìn bố nắn nót ghi từng số điện thoại vào cuốn sổ tay ố vàng, mình chợt thấy khóe mắt cay cay.
Thời của bố mẹ, làm gì có thuật toán gợi ý đối tượng tương thích, làm gì có định vị bán kính xung quanh. Hồi đó, người ta quen nhau qua những lá thư tay, qua lời giới thiệu của người quen, hay sang hơn một chút là lật tìm góc tim ban bon phuong co hinh trên các trang báo giấy in đen trắng. Một tấm ảnh nhỏ cỡ 3x4 dán kèm vài dòng tâm sự ngắn gọn về quê quán, sở thích nhưng chứa đựng biết bao sự chân thành và nghiêm túc. Người ta trân trọng từng con chữ, hồi hộp chờ đợi từng hồi đáp qua đường bưu điện.
Còn bây giờ, chúng ta gửi đi một tin nhắn chỉ mất một phần nghìn giây, nhưng lại mất hàng tuần để đắn đo xem có nên thật lòng trả lời hay không.
Học cách chậm lại giữa thời đại vội vã
Thực ra, việc tim ban gai o vietnam ở thời điểm hiện tại vừa dễ lại vừa khó:
• Dễ là vì công cụ không thiếu, từ mạng xã hội, ứng dụng hẹn hò cho đến các cộng đồng cùng sở thích như ZolaChat.
• Khó là bởi sau đại dịch và những áp lực cơm áo gạo tiền của năm 2023, ai trong chúng ta cũng vô tình dựng lên một lớp vỏ bọc tự vệ quá dày, sợ bị tổn thương, sợ mất thời gian và sợ cả sự gắn kết lâu dài.
Tuần trước, mình quyết định tắt thông báo điện thoại lúc 9 giờ tối, không lướt tin tức kinh tế, không bận tâm đến các chỉ số tăng trưởng hay những lời khuyên làm giàu trên mạng. Mình xách xe chạy một vòng quanh hồ Tây, hít thở cái se lạnh cuối năm và ghé vào một quán cóc ven đường uống ly trà nóng. Ngồi nghe bác bán quán kể chuyện buôn bán năm nay tuy chậm nhưng gia đình vẫn bình an, tự nhiên lòng mình nhẹ bẫng.
Mình nhận ra rằng, dù là người trẻ đang loay hoay lập nghiệp hay những bậc trung niên đang tìm lại bạn bè cũ, nhu cầu cốt lõi của con người vẫn là được lắng nghe một cách chân thật nhất. Không có con bot AI nào thay thế được một ánh mắt đồng cảm, và cũng chẳng có thuật toán nào mang lại được sự ấm áp của một cái nắm tay giữa đời thực.
Đôi lời gửi gắm những ngày cuối năm
Nếu tối nay bạn cũng đang ngồi một mình trước màn hình máy tính, cảm thấy lạc lõng giữa guồng quay công việc và những mối quan hệ lửng lơ, hãy thử một lần buông điện thoại xuống. Hãy gọi điện cho một người bạn cũ đã lâu không gặp, bước ra ngoài trò chuyện với bác hàng xóm, hoặc đơn giản là tự thưởng cho mình một giấc ngủ thật sâu không vướng bận màn hình xanh.
Năm 2023 đã dạy cho mình bài học lớn về việc sống chậm lại và biết trân trọng những giá trị nguyên bản. Còn các bạn thì sao? Một năm qua của anh em trên ZolaChat như thế nào? Những trăn trở về công việc, gia đình hay chuyện tình cảm của các bạn đã tìm được lời giải chưa? Rất mong được đọc những dòng tâm sự thật lòng của mọi người ở phần bình luận bên dưới.