Đêm nay, khi chiếc đồng hồ trên góc màn hình máy tính điểm sang con số 1 giờ sáng, mình mới gập chiếc laptop làm việc lại. Năm 2023 có lẽ là một năm kỳ lạ nhất mà mình từng trải qua. Một năm của những biến động dồn dập, nơi mà mỗi sáng thức dậy mở bản tin là thấy làn sóng cắt giảm nhân sự ở khắp các tập đoàn công nghệ, nơi mà cụm từ ChatGPT hay trí tuệ nhân tạo trở thành nỗi ám ảnh vô hình về sự thay thế, và cũng là năm mà mô hình làm việc từ xa (hybrid) biến căn phòng trọ mười lăm mét vuông của mình thành một ốc đảo vừa an toàn nhưng cũng đầy cô độc. Ngồi giữa bốn bức tường tĩnh lặng, mình nhận ra một nghịch lý: chưa bao giờ nhân loại sở hữu nhiều công cụ để trò chuyện như bây giờ, nhưng cũng chưa bao giờ chúng ta cảm thấy khó cất lời tâm sự với một ai đó đến thế. Bão táp ngoài kia và những khoảng lặng trong căn phòng nhỏ Nếu có ai hỏi điều gì khiến thế hệ người trẻ như tụi mình trăn trở nhất trong năm 2023, câu trả lời chắc chắn không chỉ gói gọn trong hai chữ "tiền bạc". Đó là cảm giác mất phương hướng. Kinh tế trầy trật phục hồi sau đại dịch, áp lực lạm phát len lỏi vào từng bó rau, ly cà phê sáng, trong khi những phiên livestream nghìn tỷ trên TikTok Shop cứ liên tục khuấy đảo tâm lý, khiến người ta dễ rơi vào cái bẫy so sánh và bất an vô cớ. Để thích nghi, mình học cách làm bạn với các công cụ tạo sinh, viết code nhanh hơn, viết báo cáo mượt mà hơn nhờ AI. Nhưng chiếc máy móc lạnh lùng ấy chỉ giúp mình giải quyết việc kiếm cơm, chứ chẳng thể nào giúp mình gỡ bỏ những gút thắt trong lòng. Tan làm lúc 7 giờ tối, tắt màn hình làm việc thì lại bật màn hình điện thoại. Nhiều đêm mệt nhoài, nằm dài trên nệm nhìn trần nhà, mình bỗng nhận ra chiếc điện thoại gập bóng bẩy vừa mua cách đây vài tháng cũng chỉ hiển thị những dòng tin nhắn công việc cộc lốc hoặc thông báo khuyến mãi vô hồn. "Chúng ta kết nối với cả thế giới chỉ bằng một cú chạm, nhưng lại bất lực trong việc tìm thấy một ánh mắt thực sự nhìn thấu nỗi cô đơn của chính mình." Biển người mênh mông, tìm đâu một tiếng đồng vọng chân thành? Có những buổi tối cuối tuần trống rỗng đến cùng cực, mình thử lang thang trên không gian mạng để tìm lại cảm giác được trò chuyện. Internet bây giờ kỳ diệu lắm, các nền tảng kết nối 4 phương mọc lên như nấm, từ diễn đàn, hội nhóm mạng xã hội cho đến các ứng dụng hẹn hò quẹt trái quẹt phải. Nhưng dường như số lượng càng nhiều thì chất lượng lại càng rơi rụng. Lướt qua các hội nhóm, không khó để bắt gặp những dòng tìm kiếm nông cạn, thô thiển kiểu tìm gái bốn phương hay những lời mời chào trao đổi thể xác chớp nhoáng. Thậm chí có lần vì quá tò mò và muốn giết thời gian, mình tải thử các ứng dụng video call với người la chỉ để mong gặp một ai đó bình thường, có thể cùng nói một câu chuyện không đầu không cuối. Thế nhưng đáp lại chỉ là những màn hình tối đen, những lời gạ gẫm sỗ sàng hoặc những ánh mắt lướt qua nhau vội vã như thể con người ta chỉ là món hàng trôi nổi trên băng chuyền thuật toán. Giấc mơ về một cuộc henho bon phuong chân phương, nơi hai tâm hồn tìm thấy sự đồng điệu qua từng câu chữ mộc mạc thời Yahoo hay blog 360 độ xưa kia, dường như đã bị cuốn trôi mất rồi. Chuyến xe trốn chạy về biển và tiếng lòng không tên Đầu tháng 11 vừa rồi, sau khi hoàn thành một dự án căng thẳng kéo dài suốt hai tháng, mình quyết định xách ba lô lên xe máy chạy một mạch về hướng biển Vũng Tàu. Không kế hoạch, không bạn đồng hành. Mình chỉ muốn rời khỏi cái ngột ngạt của thành phố và tiếng thông báo tin nhắn réo rắt liên hồi. Đêm ở Bãi Sau, gió biển thốc vào mặt rát buốt nhưng lại mang đến cảm giác thanh thản lạ kỳ. Ngồi ở bờ kè đá, nhấp một ngụm trà nóng mua từ cô bán dạo, mình tình cờ thấy bên cạnh cũng có một anh trạc tuổi ba mươi, mắt nhìn xa xăm ra ngọn hải đăng. Vô tình lướt mắt qua màn hình điện thoại của anh ấy đang sáng đèn trên một diễn đàn địa phương, mình thấy dòng tìm kiếm quen thuộc mà người ta vẫn hay gõ khi bế tắc: tìm người tâm sự kín đáo tại vũng tàu. Khoảnh khắc ấy, mình không hề cảm thấy phán xét hay buồn cười, mà ngược lại, dâng lên một niềm xót xa đồng cảm sâu sắc. Hóa ra, dù là ở một thành phố ồn ào hay bên bờ biển đêm vắng lặng, con người thời nay đều mang chung một vết thương: sự khao khát được lắng nghe mà không sợ bị phán xét, sự thèm muốn một góc kín đáo an toàn để trút bỏ lớp mặt nạ mạnh mẽ mà xã hội bắt họ phải đeo mỗi ngày. Rất nhiều người ngoài kia đang gồng mình làm chỗ dựa cho gia đình, cho đồng nghiệp, nhưng bản thân họ lại chẳng có lấy một bờ vai để tựa vào. Học cách đối thoại với chính mình trước khi đợi ai thấu hiểu Trở về sau chuyến đi ngắn ngủi đó, mình bắt đầu thay đổi cách sống và cách nhìn nhận các mối quan hệ. Mình nhận ra rằng không một thuật toán nào, không một ứng dụng kết nối nào có thể cứu rỗi sự cô đơn nếu bản thân chúng ta không chịu đối diện với nó một cách tỉnh táo. Dưới đây là vài điều nhỏ bé mình đã tự đúc kết và thực hành trong những tháng cuối năm 2023 này, muốn chia sẻ lại cùng anh em ZolaChat: • Dành ra ít nhất một giờ mỗi ngày hoàn toàn "offline": Tắt wifi, cất điện thoại vào ngăn kéo, đọc một cuốn sách giấy hoặc đơn giản là ngồi pha một ấm trà và lắng nghe hơi thở của mình. • Học cách chọn lọc mối quan hệ: Đừng cố lấp đầy khoảng trống bằng những cuộc trò chuyện hời hợt trên mạng. Một người bạn thực sự ngoài đời, dám ngồi nghe bạn than thở về áp lực công việc mà không cầm điện thoại, đáng giá hơn hàng ngàn lượt like ảo. • Chấp nhận sự chông chênh của tuổi trẻ: Năm 2023 khó khăn với tất cả chúng ta. Việc bạn chưa mua được nhà, chưa thăng tiến, hay đang cảm thấy lạc lõng giữa dòng đời... đều là điều hết sức bình thường. Đừng để mạng xã hội vẽ nên một chuẩn mực thành công giả tạo rồi tự dằn vặt mình. • Học cách yêu thương bản thân: Nấu một bữa ăn tử tế, dọn dẹp lại góc làm việc, ngủ đủ 7 tiếng mỗi ngày. Thể chất ổn định thì tâm trí mới bớt chao đảo. Năm 2023 sắp khép lại với biết bao nhọc nhằn, nhưng mình vẫn luôn tin rằng, sâu thẳm trong mỗi con người, khát khao hướng về sự tử tế và chân thành vẫn luôn còn đó. Giữa một thế giới công nghệ phát triển đến chóng mặt, việc giữ được một trái tim ấm áp và chân thực mới là điều dũng cảm nhất. Đêm đã rất khuya rồi, các bạn trong diễn đàn ZolaChat năm nay thế nào? Có ai cũng đang ngồi một mình bên chiếc màn hình sáng như mình lúc này không? Hãy để lại vài dòng tâm sự phía dưới nhé, ít nhất nơi góc nhỏ này, chúng ta luôn có những người sẵn lòng lắng nghe nhau.