Những ngày cuối năm 2023, Hà Nội bắt đầu đón những đợt gió mùa đông bắc se lạnh, len lỏi qua từng góc ban công chung cư. Ngồi trước chiếc bàn làm việc ngổn ngang sổ tay và màn hình laptop vẫn còn nhấp nháy con trỏ lệnh, mình bất giác nhìn lại một năm vừa trôi qua với biết bao biến chuyển dồn dập. Năm 2023 quả thực là một năm kỳ lạ: chúng ta vừa mới làm quen với sự bùng nổ choáng ngợp của ChatGPT, vừa học cách thích nghi với nhịp làm việc hybrid nửa ở nhà nửa trên văn phòng, lại vừa đối diện với những đợt cắt giảm nhân sự đầy âu lo khắp các ngành nghề. Công nghệ đem lại cảm giác ta có thể chạm tới cả thế giới trong tích tắc, nhưng có những đêm tắt đèn đi ngủ, lòng người lại trống trải đến lạ kỳ.
Khi máy móc trả lời được vạn câu hỏi, trừ câu chuyện của chính mình
Chưa bao giờ cụm từ "AI" lại xuất hiện dày đặc như năm nay. Đầu năm, mình và các bạn đồng nghiệp còn ngơ ngác gõ thử vài prompt ngô nghê, rồi trầm trồ khi thấy một cỗ máy có thể viết văn bản, tóm tắt báo cáo hay sửa code chỉ trong vài giây. Cuộc sống công sở dường như được đẩy nhanh tốc độ lên gấp đôi. Đơn hàng từ các phiên live TikTok Shop gõ cửa liên tục, tin tức về những mẫu điện thoại gập đời mới lướt qua bảng tin mỗi ngày, mọi thứ đều hối hả, tiện lợi và bóng bẩy.
Thế nhưng, có một nghịch lý buồn cười: công cụ giúp chúng ta tiết kiệm thời gian, nhưng dường như ta lại chẳng có thêm thời gian cho chính mình và người thân. Tan làm về căn phòng trọ quen thuộc, chiếc tai nghe chống ồn vừa tháo ra là sự tĩnh mịch lập tức ùa vào. Đôi khi muốn tìm một ai đó để chia sẻ câu chuyện áp lực công việc buổi chiều, ta lại chẳng biết mở lời với ai. Bạn bè ai nấy đều bận rộn chạy deadline hoặc lo toan cơm áo gạo tiền sau một năm kinh tế đầy gập ghềnh.
Hành trình đi tìm sự kết nối giữa những ma trận trực tuyến
Trong những lúc chông chênh ấy, như một phản xạ tự nhiên của người trẻ thị thành, mình lại tìm đến không gian mạng để khỏa lấp khoảng trống. Có những tối rảnh rỗi, mình lang thang vào một web nói chuyện ẩn danh, mong mỏi được lắng nghe một người xa lạ nào đó giãi bày về một ngày của họ mà không bị phán xét bởi chức danh hay vẻ bề ngoài.
Nhìn lại không gian mạng bây giờ, mọi thứ đã phân hóa rất nhiều so với thời Yahoo Messenger hay những diễn đàn cũ kỹ ngày xưa:
• Những diễn đàn, hội nhóm trôi nổi ngày trước từng tràn ngập các bài đăng tìm kiếm kiểu "số điện thoại gái" hay những lời rủ rê cợt nhả, thực dụng. Theo thời gian, những thứ bề nổi và thiếu an toàn ấy dần bị người dùng có ý thức bài trừ, nhường chỗ cho nhu cầu tìm kiếm những không gian chia sẻ văn minh, an toàn hơn.
• Sự trỗi dậy của các mô hình web trò chuyện ngẫu nhiên giúp những tâm hồn đồng điệu dễ dàng trút bỏ gánh nặng thường nhật mà không phải mang trên mình chiếc mặt nạ mạng xã hội lung linh.
• Sự bùng nổ của các nền tảng ghép đôi hiện đại: việc quẹt trái, quẹt phải trên từng app hẹn hò đã trở thành một phần quen thuộc trong đời sống độc thân của thế hệ 9x và Gen Z năm 2023 này.
Đã có lúc mình cài đặt một ứng dụng hẹn hò, chăm chút cho từng bức ảnh đại diện, viết vài dòng bio dí dỏm với hy vọng tìm được một nửa phù hợp. Thế nhưng, sau vài tuần lướt màn hình, mình nhận ra thuật toán dù thông minh đến đâu cũng chỉ đưa ra những gợi ý trên mặt số liệu. Những tin nhắn làm quen rập khuôn, những cuộc đối thoại đứt gãy sau vài câu "Em ăn cơm chưa?" hay "Hôm nay em đi làm có mệt không?" khiến mình nhận ra: kết nối số thì dễ, nhưng để chạm vào cảm xúc của nhau thì lại cần rất nhiều kiên nhẫn và sự chân thành.
"Giữa một kỷ nguyên mà câu chữ có thể được tạo sinh tự động chỉ sau một cái nhấp chuột, một lời hỏi han vụng về nhưng xuất phát từ sự quan tâm chân thật bỗng trở thành điều xa xỉ nhất."
Bài học giản dị sau những cuộc trò chuyện ngẫu nhiên
Tối thứ Bảy tuần trước, mình vô tình kết nối được với một bạn nữ qua một kênh trò chuyện ẩn danh. Hai đứa ban đầu chỉ định tán gẫu dăm ba câu giải khuây. Nhưng rồi, từ chuyện thời tiết lạnh buốt của miền Bắc, câu chuyện rẽ sang việc bạn ấy vừa trải qua một đợt cắt giảm nhân sự tại một công ty truyền thông, phải tự mình loay hoay xoay xở tiền nhà cuối tháng. Mình lắng nghe, chia sẻ lại câu chuyện áp lực KPI của chính mình trong năm nay.
Chúng mình không xin tài khoản mạng xã hội của nhau, cũng chẳng vội vàng hẹn gặp mặt ngoài đời. Nhưng suốt gần hai tiếng đồng hồ ấy, mình cảm nhận được một hơi ấm rất thật. Đó là sự đồng cảm giữa hai người xa lạ cùng đang chật vật trưởng thành giữa lòng đô thị. Cuộc trò chuyện kết thúc bằng một lời chúc ngủ ngon bình dị, nhưng đủ để thắp sáng cả một buổi tối ảm đạm.
Khoảnh khắc đó nhắc nhở mình rằng: công nghệ, mạng xã hội hay các nền tảng kết bạn tự thân chúng không hề xấu. Chúng chỉ là chiếc cầu nối. Giá trị của một cuộc trò chuyện nằm ở việc người bên kia màn hình có thực sự hiện diện và lắng nghe bạn hay không.
Khép lại năm 2023: Học cách trân trọng những điều nguyên bản
Chỉ còn ít tuần nữa là năm 2023 sẽ chính thức khép lại. Dù năm nay có nhiều biến động, dù công việc có lúc bấp bênh hay những dự định đầu năm chưa kịp hoàn thành, mình tin rằng việc chúng ta vẫn kiên cường bước tiếp mỗi ngày đã là một nỗ lực rất đáng tự hào.
Nếu tối nay bạn cũng đang ngồi một mình trước màn hình sáng đèn, cảm thấy chông chênh giữa những dòng tin tức hối hả, hãy thử gấp laptop lại, pha cho mình một tách trà ấm. Hoặc nếu muốn tìm ai đó sẻ chia, hãy cứ mở lòng mình trên các diễn đàn lành mạnh, nhưng đừng quên giữ cho mình sự tỉnh táo và một trái tim chân thật.
• Đừng để những con số thông báo hay lượt tương tác ảo định nghĩa giá trị của bản thân.
• Hãy dành thời gian gọi một cuộc điện thoại về cho gia đình, hoặc rủ đứa bạn thân đi uống một ly cà phê vỉa hè thay vì chỉ nhắn tin qua màn hình.
• Và quan trọng nhất, hãy bao dung với chính mình sau một năm dài đầy thử thách.
Năm 2023 của anh em ZolaChat diễn ra như thế nào? Có ai cũng từng trải qua những buổi tối lạc lõng giữa ma trận số như mình không? Hãy cùng để lại vài dòng tâm sự phía dưới nhé, biết đâu ở đây, chúng ta lại tìm thấy những người bạn đồng hành ấm áp cho chặng đường sắp tới!