Chiều nay, ngồi ở một góc quán quen nhìn ra con phố Sài Gòn rả rích cơn mưa đầu mùa, ngắm những chiếc taxi điện lướt qua êm ru giữa làn xe cộ hối hả, lòng mình bỗng chùng xuống một nhịp. Năm 2024 rồi anh em ạ, thời gian trôi nhanh như một cái chớp mắt. Chúng ta đang sống trong những ngày mà AI đa phương thức có thể viết lách, vẽ tranh, phân tích dữ liệu chỉ trong vài giây; làn sóng chuyển dịch và cơ cấu lại nhân sự ngành công nghệ khiến nhiều người bạn quanh mình phải loay hoay định hình lại chỗ đứng; rồi những trào lưu “du lịch chữa lành”, sống tối giản trở thành liều thuốc tinh thần cho những tâm hồn mỏi mệt. Giữa guồng quay hối hả đó, những kỷ niệm êm đềm của thế hệ 8x, 9x đời đầu bất giác ùa về, trong trẻo và vẹn nguyên như mới hôm qua. 1. Những kỷ vật thời chưa có 'thế giới phẳng' Có anh em nào ở đây từng dùng đầu bút bi Thiên Long để kiên nhẫn xoay lại những sợi dây băng cassette bị rối? Hay từng lật giở từng trang báo Mực Tím, Hoa Học Trò, cẩn thận cắt từng tấm hình thần tượng Đan Trường, Cẩm Ly, Lam Trường rồi dán vào cuốn sổ tay dày cộp? Ngày ấy, vật chất thiếu thốn nhưng niềm vui thì đầy ắp và bình dị đến lạ kỳ: • Chiếc máy điện tử bốn nút (Famicom) với những cuộn băng Mario, Contra, Tank 1990 chơi mòn cả ngón tay. • Những xấp thẻ hình, bao diêm, viên bi ve trong suốt giấu kỹ dưới gầm giường như kho báu vô giá. • Chiếc radio cát-sét cũ kỹ rè rè phát chương trình 'Làn Sóng Xanh' mỗi trưa Chủ nhật, cả bọn chụm đầu vừa nghe vừa chép lời bài hát vào cuốn sổ lưu bút kẹp đầy hoa phượng ép. Những kỷ vật ấy tuy nhuốm màu thời gian, nhưng lại chứa đựng một sự kiên nhẫn tuyệt đối – thứ cảm xúc mà dường như thế hệ chúng ta đang dần đánh mất giữa kỷ nguyên của sự tiện lợi tức thì. 2. Tiếng 'tút tút' Dial-up và những ngày đầu chập chững bước lên mạng Nhắc đến tuổi thơ 8x 9x mà không kể đến thời hoàng kim của Internet sơ khai thì quả là thiếu sót lớn. Mình vẫn nhớ như in tiếng quay số 'tút... tút... è è... xè xè' của mạng Dial-up 1260 bưu điện. Cứ mỗi lần lén bố mẹ cắm dây điện thoại vào máy tính bàn để lướt web là tim đập thình thịch, chỉ sợ cuối tháng hóa đơn tiền cước tăng vọt là 'ăn đòn no'. Rồi những quán nét cỏ bắt đầu mọc lên khắp các ngõ phố. Nơi đó nồng nặc mùi thuốc lá, tiếng gõ phím cành cạch của trận chiến Võ Lâm Truyền Kỳ, MU Online hay những điệu nhảy Audition sôi động làm rung chuyển cả bàn phím. Đó cũng là lúc khái niệm tìm bạn trên mạng lần đầu tiên len lỏi vào tâm trí đám học trò ngây ngô. Ai từng xài Yahoo Messenger chắc chắn không thể quên câu cửa miệng huyền thoại mỗi khi vào room: "2! Cho mình làm quen nha, ASL pls?". Những buổi tối thức canh nick người thương sáng đèn, hồi hộp gửi một tiếng 'Buzz!' rung rinh màn hình, hay nắn nót đổi từng dòng status tâm trạng đầy ký tự teencode. Hồi ấy, từ các tỉnh lẻ, tụi mình háo hức vào các phòng chat khu vực để kết bạn sài gòn, nghe các anh chị kể về giảng đường đại học, về mảnh đất phương Nam hoa lệ mà lòng rạo rực ước mơ một ngày được đặt chân tới. 3. Tình cảm mộc mạc thời chưa có những cú quẹt màn hình Bây giờ ở năm 2024, muốn tìm một ai đó để trò chuyện, chúng ta chỉ cần bật chiếc smartphone, lướt vài ứng dụng hẹn hò tìm quanh đây, thấy hợp mắt thì quẹt phải, không thích thì quẹt trái. Mọi thứ nhanh chóng, tiện lợi nhưng đôi khi lại để lại cảm giác trống trải đến lạ kỳ. "Ngày xưa, muốn thích một người là cả một hành trình dài của sự nhẫn nại. Làm gì có chuyện dễ dàng mở máy là có thể kết bạn làm quen có số điện thoại riêng ngay lập tức." Muốn gọi cho bạn gái, chàng trai thời ấy phải gom từng đồng xu ra bốt điện thoại công cộng, hoặc gọi vào số máy bàn cố định của nhà nàng với nỗi sợ thắt tim: lỡ phụ huynh nhấc máy thì phải thưa gửi thế nào để không bị 'tra khảo'. Muốn làm quen, người ta viết thư tay kẹp kín đáo vào hộc bàn, chờ đợi cả tuần lễ chỉ để nhận lại một mẩu giấy gấp hình trái tim thơm mùi mực Bến Nghé. Còn những buổi hẹn hò thì sao? Không có định vị GPS, không có video call check-in sang chảnh. Chỉ là lời hẹn lúc 5 giờ chiều dưới gốc cây bàng hay quán nước mía cổng trường. Cứ thế mà í ới rủ nhau, những buổi tụ tập rôm rả, những pha hẹn hog vụng về của tuổi mới lớn bên ly chè đậu đỏ 2.000 đồng mà đầy ắp tiếng cười giòn tan. 4. Nhìn về quá khứ để neo giữ tâm hồn giữa dòng xoáy hiện đại Bước sang năm 2024, thế hệ 8x chúng mình hầu hết đã bước qua ngưỡng 35, 40 tuổi, còn các bạn 9x cũng đã chạm mốc 30. Chúng ta đều đã là những người trưởng thành mang trên vai áp lực mưu sinh, gia đình, con cái và những trăn trở trước làn sóng thay đổi chóng mặt của thời cuộc. Có những ngày tan ca muộn, ngồi sạc chiếc xe điện ở góc phố quen, nhìn màn hình thông báo nhảy liên tục từ các ứng dụng công việc, mình lại thấy thèm cái cảm giác bình yên của một buổi trưa hè năm 2024. Thèm được nghe tiếng ve kêu râm ran, nằm trên chiếc chiếu cói nghe bà quạt mo cau, không vướng bận deadline, không lo âu về tương lai số hóa. Nhưng hoài niệm không phải là để níu kéo hay chối bỏ thực tại. Nhìn lại những ký ức xưa cũ ấy chính là một cách để chúng ta tự 'chữa lành', để nhắc nhở bản thân rằng chúng ta đã từng có một thời thanh xuân rực rỡ, chân thành và kiên cường đến thế nào. Để dù ngoài kia AI có phát triển mạnh mẽ đến đâu, thế giới có biến chuyển nhanh chừng nào, chúng ta vẫn giữ được cho mình sự ấm áp nguyên bản trong cách đối đãi giữa người với người. Còn anh em ZolaChat thì sao? Kỷ niệm nào thời học trò 8x/9x khiến bạn mỗi lần nhớ lại vẫn mỉm cười một mình? Hãy cùng chia sẻ lại góc ký ức ấy dưới phần bình luận nhé, để chúng ta cùng nhau sống lại những năm tháng tươi đẹp nhất của cuộc đời!