Đêm nay Hà Nội chuyển gió se lạnh, đồng hồ góc màn hình máy tính vừa điểm sang 1 giờ sáng. Mình vừa bấm tắt tab làm việc sau một ngày dài vừa xử lý báo cáo, vừa mày mò tối ưu hóa mấy câu lệnh prompt cho ChatGPT để kịp tiến độ tuần này. Năm 2023 sắp khép lại với biết bao biến động, và có lẽ đối với nhiều anh em nơi đây, đây là một năm thật sự đặc biệt – nhiều cơ hội mới mở ra nhưng cũng không ít chênh vênh, lạc lõng.
Nhìn ra ngoài ban công, ánh đèn đường vàng vọt hắt qua khung cửa sổ. Mình tự pha một cốc trà ấm, ngồi xuống và muốn viết vài dòng nhật ký gửi đến diễn đàn ZolaChat – nơi mà từ lâu mình luôn xem như một góc nhỏ bình yên giữa không gian mạng ồn ào.
1. Nỗi lo cơm áo gạo tiền thời kỳ bình thường mới và làn sóng công nghệ
Chưa có năm nào mà câu chuyện việc làm lại đem đến nhiều cảm xúc đan xen như năm 2023. Kinh tế sau đại dịch đang rục rịch phục hồi nhưng vẫn còn rất nhiều thách thức, đi đâu cũng nghe bạn bè nói về làn sóng cắt giảm nhân sự, về những áp lực doanh số cuối năm.
Mô hình làm việc kết hợp (hybrid work) – ba ngày lên văn phòng, hai ngày cắm chốt ở nhà – thoạt đầu nghe rất tự do, nhưng trải qua rồi mới thấy nó vô tình kéo dãn khoảng cách giữa người với người. Cả ngày mình ngồi dán mắt vào màn hình, gõ phím lạch cạch, giao tiếp phần lớn qua các ứng dụng họp trực tuyến và những dòng tin nhắn công việc ngắn ngủi. Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo tạo sinh khiến hiệu suất công việc tăng lên, nhưng đồng thời cũng dấy lên một nỗi sợ vô hình: liệu mình có đang bị tụt lại phía sau?
"Công nghệ có thể sinh ra hàng nghìn dòng văn bản hay bức ảnh đẹp chỉ sau vài giây đếm ngược, nhưng chẳng thể nào tự tạo ra một cái vỗ vai an ủi hay một cái nhìn thấu cảm lúc ta kiệt sức."
2. Nghịch lý kết nối: Bạn bè trăm ngàn trên mạng nhưng lòng vẫn cô đơn
Có những buổi tối cuối tuần nằm dài trên giường, lướt TikTok Shop hết phiên livestream giảm giá này đến phiên bán hàng khác, giỏ hàng thì đầy nhưng lòng lại rỗng tuếch. Mạng xã hội thời nay cho chúng ta cảm giác mình đang kết nối với cả thế giới, nhưng thực tế, sự cô đơn chưa bao giờ hiện hữu rõ rệt đến thế.
Đã bao giờ bạn cảm thấy muốn tâm sự với ai đó, nhưng lướt danh bạ hàng trăm người lại chẳng biết bấm gọi cho ai? Nói với gia đình thì sợ ba mẹ lo lắng vì các cụ ở quê luôn nghĩ con cái ở thành phố đã êm ấm, ổn định. Kể với đồng nghiệp thì e ngại những phán xét chốn công sở.
Chính vì thế, đôi khi trong cơn mệt mỏi, nhiều bạn trẻ đã tìm đến app trò chuyện cùng người lạ như một lối thoát tinh thần tạm thời. Ở đó, không ai biết bạn là ai, không chức danh, không áp lực vị thế xã hội. Chỉ có hai tâm hồn tình cờ va vào nhau giữa không gian số, lắng nghe nhau thở dài hay sẻ chia những câu chuyện vụn vặt thường nhật.
3. Nhu cầu yêu thương và những góc khuất tâm tư
Lướt các hội nhóm tâm sự thời gian gần đây, mình bắt gặp không ít những bài viết bắt đầu bằng từ khóa mộc mạc và có phần xót xa: "toi muon hen ho". Người trẻ năm 2023 dường như ngày càng khao khát được yêu thương, nhưng đồng thời lại ngày càng sợ hãi sự gắn kết. Nỗi sợ bị tổn thương, áp lực tài chính đè nặng khiến chuyện tìm hiểu một người trở thành một bài toán đầy e dè.
Không chỉ riêng gì thế hệ Gen Z hay Millennials, sự cô độc còn len lỏi vào những tầng lớp khác. Đợt vừa rồi mình vô tình biết đến một số cộng đồng như hội u40 u50 cô đơn trên mạng xã hội. Đọc những dòng tâm sự của các cô chú, anh chị ở độ tuổi trung niên mới nhận ra rằng: sự cô đơn không chừa một độ tuổi nào cả. Khi con cái đã lớn và có cuộc sống riêng, khi cuộc sống hôn nhân rạn nứt hoặc người bạn đời không còn bên cạnh, nhu cầu tìm kiếm một người để bầu bạn, sẻ chia chén trà sớm mai lại trở nên cháy bỏng hơn bao giờ hết.
Có lẽ vì vậy mà các nền tảng ứng dụng chat người lạ hay những phần mềm chat với người lạ vẫn luôn có một chỗ đứng nhất định. Bởi con người, suy cho cùng, luôn khao khát được lắng nghe mà không bị dán nhãn hay phán xét.
4. Một lần làm "người lạ" giữa đêm khuya
Cách đây hai tuần, vào một đêm mất ngủ sau khi nhận tin dự án bị trì hoãn, mình tò mò mở một ứng dụng trò chuyện ẩn danh. Kết nối ngẫu nhiên đưa mình gặp một bạn nam đang làm kỹ sư công trình ở tận miền Trung.
• Bạn ấy kể về những ngày dầm mưa dãi nắng ở công trường đầy bụi bặm.
• Kể về nỗi nhớ một bữa cơm gia đình đúng nghĩa sau 8 tháng chưa về thăm quê.
• Mình thì ngồi gõ lại những trăn trở về định hướng nghề nghiệp, về nỗi lo tuổi 28 khi bạn bè xung quanh người thì cưới hỏi, người thì mua nhà trả góp.
Chúng mình nói chuyện suốt gần hai tiếng đồng hồ, không hỏi tên, không xin tài khoản cá nhân. Trước khi ngắt kết nối, bạn ấy gửi một tin nhắn ngắn:
"Cảm ơn ông nhé. Nhờ nói chuyện với ông mà tôi thấy nhẹ lòng hẳn. Mai lại có sức cày tiếp rồi. Chúc ông sớm tìm được bình yên nhé!"
Khoảnh khắc ấy, mình chợt nhận ra rằng: công nghệ chỉ là công cụ, chính sự chân thành và lòng trắc ẩn giữa con người với con người mới là liều thuốc xoa dịu những vết thương tinh thần hiệu quả nhất.
5. Lời kết cho những ngày cuối năm 2023
Năm 2023 có thể đã lấy đi của chúng ta nhiều thứ: sự thảnh thơi, vài mối quan hệ tưởng chừng bền vững, hay một chút tự tin về tương lai. Nhưng năm nay cũng dạy cho chúng ta bài học về sự kiên cường và lòng biết ơn.
Nếu tối nay bạn cũng đang thức muộn, cảm thấy chông chênh giữa những ngổn ngang công việc, gia đình hay chuyện tình cảm, hãy nhớ rằng bạn không hề đơn độc. Đôi khi, chỉ cần chậm lại một chút, hít một hơi thật sâu, gọi một cuộc điện thoại ngắn về hỏi thăm bố mẹ, hoặc đơn giản là viết vài dòng giải tỏa tâm trạng lên ZolaChat này.
Năm 2023 của anh em thế nào rồi? Có điều gì còn dang dở hay có câu chuyện nào muốn kể lại không? Hãy để lại vài dòng bình luận bên dưới nhé, mình luôn ở đây để lắng nghe các bạn.