Sài Gòn những ngày cuối năm 2024, trời vừa dứt một đợt mưa rào dai dẳng thì công ty gửi email thông báo đợt tái cơ cấu lần thứ hai trong năm. Chiếc bàn làm việc gắn bó bốn năm của một kỹ sư giải pháp như mình được thu dọn gọn gàng chỉ trong một chiếc thùng carton nhỏ. Giữa làn sóng cắt giảm nhân sự công nghệ cuồn cuộn, việc đột ngột trở thành người rảnh rỗi khiến mình có một cảm giác hụt hẫng đến tê người. Không đắn đo nhiều, mình nạp đầy pin cho chiếc xe điện, gói ghém vài bộ quần áo tối giản rồi quyết định lái một mạch lên hướng Bảo Lộc. Mình muốn đi trốn, muốn tìm một khoảng lặng chữa lành sau chuỗi ngày dài chôn vùi trong những dòng code và những buổi họp trực tuyến ngột ngạt. Bản hòa âm của mưa và trạm sạc ven đồi Chiếc xe điện lướt êm ru trên cung đường đèo quanh co. Tầm chập tối, xe báo pin còn khoảng 18%, mình ghé vào một trạm sạc công cộng nằm nép mình bên triền đồi chè ở Di Linh. Năm 2024 rồi, trạm sạc mọc lên khắp các nẻo đường từ Nam chí Bắc, tiện lợi đến mức những kẻ thích đi lang bạt như mình chẳng còn phải thấp thỏm nỗi lo cạn năng lượng giữa đèo heo hút gió. Cắm súng sạc vào xe, nghe tiếng "tách" dứt khoát của chốt khóa cơ học, mình bước vào quán cà phê nhỏ bằng gỗ ngay cạnh trạm. Không gian thoảng mùi vỏ thông khô và hương trà ô long ngào ngạt. Quán chỉ có một người khách khác: một cô gái mặc áo len xám tro, đang chăm chú gõ gì đó trên bàn phím máy tính xách tay. Mình gọi một ly cà phê phin mộc. Trong lúc đợi từng giọt nâu đen rơi chậm rãi, mình vô thức mở điện thoại ra. Màn hình sáng lên với hàng tá thông báo từ các nhóm chat, tin tức công nghệ về AI đa phương thức vừa ra mắt, có thể nhìn, nghe và trò chuyện y như con người với chất giọng ấm áp đầy thấu cảm. Thế nhưng, kỳ lạ thay, công nghệ càng tân tiến, con người lại càng cô đơn đến cùng cực. Những mảnh ký ức về kết nối số Nhìn vào màn hình vô định, mình bỗng nhớ lại quãng thời gian năm năm trước khi còn là một lập trình viên onsite tại Tokyo. Mùa đông nước Nhật buốt giá đến tận xương tủy. Những đêm đi làm về muộn trên chuyến tàu điện ngầm tuyến Yamanote ken đặc người nhưng lặng ngắt như tờ, mình từng tải đủ loại app hẹn hò của nhật với mong muốn tìm một người để sẻ chia. Ngày ấy, cứ mở một áp hẹn hò ở nhật lên, ngắm nhìn những hồ sơ được chăm chút tỉ mỉ từ hình ảnh đến sở thích cá nhân, mình lại thấy một khoảng cách vô hình. Những dòng tin nhắn lịch thiệp nhưng xa cách, những cuộc hẹn chóng vánh nơi quán bar nhỏ ở Shinjuku rồi ai lại về nhà nấy, để lại khoảng trống mênh mông trong căn phòng thuê vỏn vẹn mười mét vuông. Nghĩ lại thời mười mấy năm trước ở quê nhà, mọi thứ lại mộc mạc đến buồn cười. Hồi đó mạng xã hội còn sơ khai, lướt các diễn đàn mạng hay mấy trang tìm bạn, người ta vẫn thường thấy những mẩu tin rỉ tai nhau tìm số điện thoại zalo gái cô đơn, hay ngơ ngác đặt câu hỏi lên các hội nhóm xem ứng dụng nào có tìm quanh đây để quét tìm bạn bè ở bán kính vài trăm mét. Những kết nối vụng về của thời 3G ấy tuy ngô nghê nhưng lại chứa đựng sự tò mò và chân thành kỳ lạ. Còn bây giờ, khi ta có thể dùng AI mô phỏng cả một người yêu ảo hoàn hảo, việc nói chuyện qua mạng lại thường kết thúc bằng những cái quẹt màn hình vô cảm hoặc sự biến mất không lời từ biệt. "Công nghệ cho ta hàng triệu cách để liên lạc tức thời, nhưng lại chẳng thể cho ta dũng khí để thực sự mở lòng với một người bằng xương bằng thịt." Cuộc chạm mặt ngẫu nhiên bên ly trà ấm Tiếng thông báo từ ứng dụng trên điện thoại vang lên ngắt dòng suy tưởng của mình: xe đã sạc được 80%. Mình đứng dậy định thanh toán tiền thì cô gái bàn bên bất ngờ quay sang, mỉm cười nhẹ: — Xe của anh sạc nhanh ghê, dòng xe này chạy đường đèo dốc thế này có bị hao pin nhiều không anh? Giọng cô ấy ấm và trầm, mang chút âm hưởng miền Trung nhẹ nhàng. Mình hơi bất ngờ nhưng rồi đáp lại một cách tự nhiên: — À không em, xe có chế độ phanh tái sinh năng lượng nên lúc xuống dốc nó sạc ngược lại vào pin được một phần. Em cũng đi du lịch một mình à? Cô gái gật đầu, khẽ khép nắp máy tính lại. Cô tên An, từng là chuyên viên nội dung số tại Đà Nẵng, cũng vừa nộp đơn nghỉ việc sau một đợt khủng hoảng cá nhân để bắt đầu chuyến hành trình sống tối giản, hướng về thiên nhiên. Chúng mình ngồi lại với nhau thêm nửa tiếng, khi ngoài trời mưa phùn bắt đầu giăng kín thung lũng chè. Chúng mình nói về những điều bình dị: về việc làm sao để cai nghiện màn hình điện thoại, về cảm giác tự do khi lái xe giữa thiên nhiên mà không có tiếng chuông thông báo công việc réo rắt, và về việc học cách chậm lại sau những năm tháng thanh xuân vội vã. Không cần hồ sơ thuật toán ghép đôi, không cần những câu chào được trau chuốt bằng công cụ viết văn, chỉ là hai tâm hồn đồng điệu vô tình gặp nhau tại một góc nhỏ bên sườn đồi mù sương. Hơi ấm của sự hiện diện chân thật Khi cơn mưa ngớt, An phải tiếp tục chuyến đi về hướng Đà Lạt, còn mình chọn ở lại một homestay nhỏ gần hồ Bảo Lâm để nghỉ qua đêm. Lúc chia tay, chúng mình không hỏi phương thức liên lạc cá nhân, cũng không tìm cách kết nối mạng xã hội. An chỉ cười bảo: — Cảm ơn anh vì cuộc trò chuyện thật nhé. Lâu lắm rồi em mới không phải nhìn qua một chiếc màn hình để nói chuyện với ai đó. Chiếc xe của An khuất dần sau làn sương trắng. Mình rút súng sạc, bước vào xe, khởi động màn hình điều khiển. Xung quanh tĩnh lặng chỉ còn tiếng gió lùa qua đồi thông xào xạc. Mình nhận ra rằng, dù thuật toán có thông minh đến đâu, dù những tiện ích số có thể vẽ ra một thế giới ảo mượt mà đến nhường nào, thì nhu cầu nguyên bản nhất của con người vẫn là sự thấu cảm trực tiếp giữa người với người. Những lần "nói chuyện qua mạng" hay những cú chạm vô hồn trên ứng dụng chẳng thể nào thay thế được ánh mắt chân thành và nụ cười ấm áp trong một buổi chiều mưa lạnh. • Đôi khi, ta cần một bước lùi để nhận ra điều gì thực sự có ý nghĩa với tâm hồn mình. • Đừng để những áp lực công việc hay sự tiện nghi của công nghệ cướp đi khả năng cảm nhận thực tại. • Hãy cứ mở lòng với những cuộc gặp gỡ ngẫu nhiên ngoài đời thực, bởi vì sự chữa lành đôi khi chỉ đến từ một tách trà nóng và vài câu chuyện mộc mạc bên đường. Năm 2024 này với anh em thế nào? Giữa nhịp sống biến động và những kết nối số đôi khi quá tải, đã bao lâu rồi các bạn chưa có một cuộc trò chuyện trực tiếp thật trọn vẹn với một người xa lạ?