Lời tự sự giữa những ngày cuối năm 2023
Chào anh em ZolaChat,
Có bao giờ các bạn cảm thấy năm 2023 trôi qua vừa vội vã lại vừa chậm chạp đến kỳ lạ không? Đây là một năm đầy ắp những xáo trộn. Chúng ta vừa chập chững bước ra khỏi những dư âm nặng nề của đại dịch, kinh tế còn nhiều gập ghềnh, công việc thì chuyển dịch sang mô hình hybrid/remote linh hoạt nhưng cũng đầy áp lực. Bên cạnh đó là sự bùng nổ như vũ bão của ChatGPT, của AI tạo sinh khiến ai nấy đều hối hả học cách thích nghi, sợ mình bị bỏ lại phía sau. Chưa kể những buổi tối rảnh rỗi lướt TikTok Shop xem livestream chốt đơn đến mỏi tay, hay tiếng gập mở tanh tách của những chiếc smartphone màn hình gập thời thượng trên tay đồng nghiệp.
Nhưng đằng sau những bước tiến công nghệ chóng mặt ấy, mình nhận ra một nghịch lý: chúng ta kết nối với toàn thế giới chỉ bằng một cú chạm, nhưng lại ngày càng cô đơn trong chính căn phòng của mình.
"Giữa kỷ nguyên mà mọi câu hỏi đều có thể nhờ AI trả lời trong ba giây, câu hỏi khó nhất vẫn là: Làm sao để tìm thấy một tâm hồn đồng điệu giữa hàng triệu chấm xanh online?"
Những khoảng lặng phía sau màn hình xanh
Mình là một gã làm nội dung tự do, công việc gắn liền với bốn bức tường và chiếc máy tính. Ban ngày gõ phím côm cốp, trao đổi công việc qua Slack, nhờ ChatGPT gợi ý dàn ý, tối đến lại ngả lưng nhìn trần nhà im lìm. Có những đêm mất ngủ, mình cầm điện thoại lướt vô định trên mạng. Đôi khi trên các hội nhóm hay dưới phần bình luận, ta vẫn bắt gặp những dòng spam kỳ quặc kiểu như số điện thoại zalo gái cô đơn. Thoạt nhìn thì buồn cười và có phần ngô nghê, nhưng ngẫm lại, nó phản ánh một sự thật trớ trêu: con người thời nay khát khao hơi ấm và sự sẻ chia đến mức tội nghiệp, để rồi dễ dàng rơi vào những cái bẫy ảo ảnh trên không gian mạng.
Thế hệ chúng mình, từ ngày những tính năng cũ dần thay đổi, thi thoảng anh em lại hỏi nhau ứng dụng nào có tìm quanh đây để mong tìm được một người lạ ở cùng khu phố, cùng uống một ly cà phê vỉa hè lúc hoàng hôn buông xuống. Thằng bạn thân của mình từng du học bên Tokyo về, nó kể chuyện bên đó người ta hay dùng mấy app hẹn hò của nhật như Pairs hay Omiai. Ở đó người ta xác thực danh tính rất nghiêm ngặt, điền từng chi tiết nhỏ về lối sống vì họ trân trọng sự cam kết lâu dài, chứ không chỉ quẹt trái quẹt phải như một thói quen giải trí vô thức.
Nó từng cười bảo mình: "Mày nhớ hồi sinh viên tao xách xe máy phượt Y Tý không? Miệng thì bô bô đùa là đi tìm gái lào cai chân chất vùng cao, nhưng thực chất là thèm cảm giác được thở cùng sương gió, thèm một cái nắm tay ấm sực giữa trời đông buốt giá."
Lời nói vu vơ ấy làm mình giật mình. Năm 2023 này, mình đã ngồi trước màn hình quá lâu rồi.
Chuyến xe trốn phố và lời hẹn dưới màn sương
Đầu tháng 11 vừa qua, sau một dự án dài hơi kiệt sức, mình quyết định gấp chiếc laptop lại, xách một balo quần áo và bắt chuyến xe đêm rời Sài Gòn. Điểm đến không phải Đà Lạt đông đúc, mà là một góc nhỏ bình yên hơn: chuyến đi hẹn hò bảo lộc với chính bản thân mình.
Bảo Lộc đón mình bằng cái lạnh se sắt và mùi trà ô long thơm ngát len lỏi trong từng ngõ ngách. Mình thuê một căn gác gỗ nhỏ nhìn ra triền đồi dốc thoai thoải. Ở đây, nhịp sống dường như chậm lại một nửa so với thành phố hoa lệ. Sáng sớm, sương mù bảng lảng giăng kín mặt hồ, phủ trắng những rẫy chè xanh ngắt.
Và ở quán cà phê nhỏ ven hồ Nam Phương, mình gặp Miên.
Miên cũng là một người trẻ làm việc từ xa, cô ấy làm thiết kế đồ họa cho một công ty tại Đà Nẵng nhưng chọn Bảo Lộc làm nơi "trốn" tạm thời. Hôm đó quán vắng, chỉ có tiếng nhạc lofi dìu dặt phát ra từ chiếc loa bluetooth cũ kỹ. Thấy mình loay hoay tìm ổ cắm cho cục sạc laptop, Miên mỉm cười đẩy ổ cắm chuyền sang phía mình:
"Anh cắm ở đây này, quán này góc này bắt sóng Wi-Fi tốt nhất đấy."
Chỉ một câu nói đơn giản ấy thôi mà tự nhiên tan biến hết mọi khoảng cách. Chúng mình bắt đầu trò chuyện từ những việc rất đỗi đời thường: chuyện thích nghi với mô hình làm việc hybrid sau dịch bệnh, chuyện những deadline dồn dập cuối năm, cho đến cảm giác chông chênh của lứa tuổi cận kề 30. Miên bảo cô ấy chọn lên đây vì nhận ra bản thân đang bị “ngộ độc thông báo”. Suốt ngày lướt điện thoại, kiểm tra đơn hàng, đọc tin tức dồn dập khiến tâm trí lúc nào cũng trong trạng thái căng như dây đàn.
Khi sự kết nối chân thật lên tiếng
Những ngày sau đó, góc quán nhỏ trở thành điểm hẹn ngầm giữa hai người xa lạ. Chúng mình ngồi cạnh nhau, mỗi người làm việc của mình, thi thoảng quay sang chia sẻ một ngụm trà nóng hay một chiếc bánh ngọt mới nướng. Không ai hỏi tài khoản mạng xã hội của ai vội vã. Không có thuật toán matching, không có những dòng tin nhắn cộc lốc được AI gọt giũa hộ.
Một buổi chiều, khi cơn mưa rào bất chợt của vùng cao nguyên đổ xuống, Miên nhìn những giọt nước đọng trên ô cửa kính rồi khẽ nói:
"Em nhận ra bấy lâu nay mình cứ mải miết tìm kiếm một ai đó hiểu mình trên mạng, nhưng lại quên mất cách mở lòng với những người đang đứng ngay trước mặt."
Câu nói của Miên làm mình nhớ lại bài thơ ngắn mình từng viết dở trong một đêm mưa ở Sài Gòn, bèn nắn nót chép lại vào cuốn sổ tay gửi tặng cô ấy:
• Phố xá ngoài kia đèn giăng muôn lối,
• Màn hình xanh le lói những âu lo.
• Ta đi tìm một tiếng gọi hẹn hò,
• Giữa thuật toán đo lường từng ánh mắt.
• Mây Bảo Lộc chiều nay bay rất chậm,
• Tách trà thơm sưởi ấm ngón tay gầy.
• Cần chi đâu những ảo mộng trời mây,
• Chỉ một nụ cười... đủ bình yên ở lại.
Miên đọc xong, khẽ mỉm cười. Nụ cười ấy ấm áp hơn bất kỳ chiếc icon hay dòng tin nhắn thả tim nào mình từng nhận được qua màn hình điện thoại suốt cả năm qua.
Đôi điều gửi gắm đến anh em ZolaChat
Năm 2023 sắp khép lại. Công nghệ chắc chắn sẽ tiếp tục tiến lên với tốc độ chóng mặt, AI sẽ ngày càng thông minh hơn, các ứng dụng kết nối sẽ ngày càng tối ưu hơn. Nhưng các bạn ơi, đừng để những thuật toán lạnh lùng thay thế hoàn toàn cảm xúc mộc mạc của con người.
• Nếu bạn đang cảm thấy cô đơn, hãy thử một lần buông điện thoại xuống.
• Bước ra ngoài ban công hít một hơi thật sâu, hoặc xách xe đi dạo một vòng thành phố.
• Uống một tách cà phê thật, trò chuyện với một người bạn bằng ánh mắt thật, trao đi một cái ôm thật.
Chuyến đi Bảo Lộc đã cho mình một bài học quý giá: Hạnh phúc và sự kết nối không nằm ở số lượng follower, không nằm ở những thông báo rung bần bật trong túi quần, mà nằm ở khoảnh khắc ta dám sống chậm lại và rung cảm trước một tâm hồn đồng điệu đời thực.
Còn các bạn thì sao? Năm 2023 này, các bạn đã tìm thấy sự kết nối chân thật nào cho riêng mình chưa? Hãy để lại vài dòng tâm sự bên dưới nhé, mình luôn ở đây lắng nghe anh em!