Bản Phác Thảo Đêm Đông: Khi Những Chiếc Màn Hình Không Thể Sưởi Ấm Cơn Mưa

Gió mùa đông bắc tràn về phố thị trong những ngày cuối năm 2023 mang theo cái rét ngọt ngào lẫn buốt giá. Ngồi bên khung cửa sổ một quán cà phê nhỏ quen thuộc, trước mặt mình là chiếc laptop đang mở dở cửa sổ ChatGPT – thứ công cụ mà suốt cả năm qua đã làm đảo lộn bao nhiêu thói quen làm việc của dân văn phòng chúng mình. Tiếng gõ phím lách cách đều đặn, AI trả lời trơn tru, mạch lạc từng dòng code và ý tưởng. Bên cạnh, chiếc điện thoại màn hình gập vừa gập lại tạo thành một tiếng "tách" gọn gàng, màn hình phụ vẫn thỉnh thoảng sáng lên bởi những thông báo đơn hàng TikTok Shop hay những lời nhắn từ nhóm làm việc từ xa. Nhưng có những đêm như đêm nay, khi dòng xe cộ thưa dần dưới ánh đèn vàng vọt, mình nhận ra: Công nghệ càng hiện đại bao nhiêu, khoảng trống trong lòng người dường như lại càng sâu hoắm bấy nhiêu. Những mảnh ghép cô đơn giữa thời đại số Năm 2023 là một năm kỳ lạ với nhiều biến chuyển. Chúng ta vừa đi qua những dư chấn của đại dịch, kinh tế dần nhích từng bước hồi phục, và ai nấy đều bận rộn thích nghi với mô hình làm việc kết hợp. Ở nhà nhiều hơn, nhìn màn hình nhiều hơn, và nói chuyện với con người bằng xương bằng thịt ít đi. Tối nay, tôi ngồi lại với Hoàng – một người bạn thân làm thiết kế đồ họa tự do. Cậu ấy nhấp một ngụm trà gừng ấm, thở dài nhìn ra màn mưa phùn đang giăng kín con ngõ nhỏ: "Cả ngày tao ngồi vẽ với máy tính, giao tiếp với khách qua màn hình, bí ý tưởng thì hỏi bot AI. Tiện thật đấy, nhưng đôi khi đến 10 giờ đêm, tao thèm nghe một tiếng thở dài thật sự của con người biết bao. Hoàng kể, để khỏa lấp sự trống vắng ấy, cậu từng tải không biết bao nhiêu áp trò chuyện về máy. Có những đêm không ngủ được, cậu lướt qua hàng trăm khuôn mặt xa lạ chỉ để mong tìm thấy một sự đồng điệu ngắn ngủi." Cậu ấy bảo, thế giới ảo năm 2023 rộn ràng nhưng cũng đầy trăn trở. Trong những câu chuyện cậu nghe được từ bạn bè tứ xứ, mỗi người đều có một cách riêng để vùng vẫy tìm kiếm hơi ấm: • Đó là một người bạn thuộc cộng đồng LGBT mà Hoàng quen, từng trải qua bao nhiêu đắn đo mới dám mở một app gay việt nam để tìm một tri kỷ thực sự, giữa những định kiến vô hình vẫn còn lẩn khuất quanh cuộc sống đời thường. • Đó là người anh đồng nghiệp cũ sau những đổ vỡ hôn nhân ở thành phố Cảng, từng tâm sự trong bất lực rằng muốn tìm một mối hẹn hò kín đáo hải phòng chỉ để có người cùng ngồi ăn bát bánh đa cua đêm, sẻ chia những gánh nặng công việc mà chẳng cần ràng buộc hay phán xét. • Hay một cô bé đồng hương xa quê, lủi thủi trong căn phòng trọ đất Sài Gòn, phải tìm vào một nhóm kín trà vinh trên mạng xã hội để nghe lại giọng nói quê hương, tìm chút hương vị bánh tét Trà Cuôn ngày cận Tết cho vơi nỗi nhớ nhà. Ký ức về những điều mộc mạc Nghe Hoàng tâm sự, lòng mình bỗng trôi về những năm tháng xa xôi của thời kỳ Internet mới chập chững gõ cửa từng mái nhà. Hồi đó làm gì có thuật toán gợi ý tinh vi, làm gì có AI biết làm thơ hay đoán ý người dùng. Thời ấy, kết nối đơn sơ đến mức buồn cười. Người ta lên các diễn đàn cũ, vào mục tìm bạn bốn phương với những dòng tin nhắn mộc mạc, có anh chàng lặn lội gõ từng chữ tìm gái lạng sơn chỉ mong giao lưu với một cô bạn xứ hoa hồi vùng biên giới, hẹn nhau gửi một cánh thư tay qua đường bưu điện mất cả nửa tháng trời. Thế mà sao ngày xưa, cái cảm giác hồi hộp chờ đợi một phong thư, một dòng tin Yahoo Messenger lại đong đầy cảm xúc và chân thật đến thế? Còn bây giờ, chúng ta có thể chạm vào nhau qua một cú lướt màn hình trong một phần nghìn giây, nhưng người ta lại dễ dàng lướt qua nhau như những bóng ma trên đường phố điện tử. "Con người ta không sợ cô đơn khi ở một mình. Người ta chỉ thực sự thấy cô đơn khi ở giữa đám đông, hoặc khi tay cầm chiếc điện thoại sáng rực mà không biết nên nhắn tin cho ai." Một chạm tay giữa đời thực Đồng hồ điểm 11 giờ đêm. Quán trà chỉ còn lại hai đứa mình và cô bé nhân viên đang lúi húi dọn dẹp quầy bar. Tiếng nhạc indie trầm buồn vang lên từ chiếc loa bluetooth nhỏ đặt ở góc quán. Hoàng bỗng dừng lại, cất chiếc điện thoại vào túi áo khoác dày, nhìn mình rồi cười nhẹ: - Thôi, không nói chuyện mạng mẽo nữa. Tối nay ra làm bát phở gánh nóng đầu phố đi. Lâu lắm rồi tao chưa ăn phở đêm với ai. Cái gật đầu của mình, tiếng cười giòn tan của hai thằng đàn ông giữa làn gió lạnh căm, và bát phở bốc khói nghi ngút với vài cọng hành hoa xanh mướt... bỗng nhiên đánh thức mọi giác quan. Cái ấm nóng của nước dùng, vị cay nồng của ớt tươi và hơi thở phả ra khói trắng giữa trời đông Hà Nội cuối năm 2023 – đó là những thứ mà không một dòng code, không một thuật toán hay chiếc màn hình nào có thể thay thế được. Chúng ta có thể làm việc remote, có thể để AI hỗ trợ viết báo cáo, có thể mua sắm cả thế giới qua một phiên livestream. Nhưng tình yêu thương, sự thấu cảm và hơi ấm của sự sẻ chia thì mãi mãi cần được nuôi dưỡng ngoài đời thực. Lời kết cho những ngày cuối năm 2023 Năm 2023 sắp khép lại với biết bao biến động, lo toan cơm áo gạo tiền và những bước chuyển mình vội vã của công nghệ. Đôi khi, mình thấy thương cho chính thế hệ chúng mình – những người đứng ở ngã ba đường giữa thế giới thực và thế giới ảo, vừa khao khát sự tiện nghi lại vừa thèm khát những cái ôm chân thành. Nếu tối nay bạn cũng đang ngồi một mình trước màn hình sáng quạnh quẽ, lướt qua những dòng tin vô định, hãy thử tắt màn hình đi một lúc. Nhắn cho một người bạn cũ một cái hẹn cà phê, hay đơn giản là bước ra ban công hít một hơi thật sâu làn gió đông lạnh giá. Cuộc đời này vẫn đang diễn ra ngay bên ngoài cánh cửa kia, ấm áp và chờ bạn chạm vào. Còn anh em ZolaChat thì sao? Năm 2023 này của các bạn có nhiều khoảng lặng không? Bạn đã tìm được ai đó để cùng sưởi ấm mùa đông này chưa? Hãy chia sẻ chút tâm sự bên dưới nhé, mình luôn ở đây lắng nghe anh em!