Cuối tuần vừa rồi, mình có dịp lái chiếc xe điện về thăm nhà ngoại ở một thị trấn nhỏ ngoại thành. Giữa năm 2024 hối hả, khi trạm sạc xe điện đã phủ kín từ phố thị đến các làng quê, và khi AI đa phương thức có thể vẽ tranh, làm thơ hay clone giọng nói chỉ trong vài giây, mình lại thấy tâm hồn mình đôi lúc thèm một khoảng lặng nguyên sơ. Vô tình lục lại chiếc rương gỗ bám bụi trên gác xép, mình chạm vào cuốn sổ lưu bút sờn gáy cùng một xấp thư tay gấp hình trái tim từ năm 2024. Cảm giác bồi hồi kỳ lạ ùa về, kéo mình ngược dòng thời gian hai mươi năm trước.
Thời của mực tím Bến Nghé và những cánh phượng ép khô
Thế hệ 8x đời cuối và 9x đời đầu tụi mình chắc chắn không thể nào quên những ngày cuối cấp rực lửa. Không có smartphone chụp ảnh sống ảo, chẳng có đám mây lưu trữ dữ liệu vô tận. Tất cả những gì chúng mình có để gửi gắm cho tương lai là một cuốn sổ bìa cứng dán đầy hình dán ca sĩ Đan Trường, Cẩm Ly hay Boyzone.
• Từng dòng chữ nắn nót viết bằng mực tím Bến Nghé hay Thiên Long, kèm theo thông tin cá nhân: Sở thích, màu yêu thích, châm ngôn sống và câu hẹn ước "Dù sau này ra sao cũng đừng quên nhau nhé!".
• Những cánh hoa phượng vĩ đỏ rực được ép phẳng phiu giữa trang giấy trắng, dán băng dính cẩn thận thành hình cánh bướm.
• Mảnh giấy nhỏ xé vội từ vở ô ly, vo tròn rồi chuyền lén lút qua 3-4 dãy bàn trong giờ học chỉ để hỏi một câu vu vơ: "Tan học đi ăn kem ốc quế không?".
Ngày ấy, sự chờ đợi là một thứ gia vị kỳ diệu. Bạn gửi đi một mẩu giấy và nín thở chờ đứa bàn trên chuyền lại. Bạn viết một lá thư tay gửi bạn phương xa và mong ngóng bác bưu tá bấm chuông suốt hai tuần liền. Sự chậm rãi ấy rèn cho chúng mình một trái tim biết kiên nhẫn và trân quý từng nét chữ.
Từ tiếng bíp Yahoo đến nhịp quẹt ngón tay vội vã thời nay
Bước qua giai đoạn thư tay là thời kỳ hoàng kim của quán net cọc cạch. Tiếng bàn phím gõ lách cách giòn giã, tiếng quạt máy kêu vù vù giữa trưa hè và âm thanh "Buzz!" rung chuyển khung chat Yahoo Messenger. Những nick name huyền thoại đậm chất kiếm hiệp hay lãng mạn sến rện từng là tấm danh thiếp của cả một thế hệ.
Nhìn lại năm 2024 hôm nay, nhịp sống đã thay đổi chóng mặt. Chỉ cần mở điện thoại ra, bạn có thể dễ dàng tải một ứng dụng kết bạn miễn phí để trò chuyện với bất kỳ ai trên toàn cầu. Những bạn trẻ độc thân dễ dàng bật định vị trên app hẹn hò quanh đây, lướt qua hàng chục hồ sơ được thuật toán AI chấm điểm tương thích chỉ trong vài phút. Khi tìm kiếm một nửa yêu thương, ai cũng mong có một ứng dụng kiếm người yêu chuẩn xác, tiện lợi nhất.
"Thế nhưng, sự tiện lợi đôi khi lại đi kèm với cảm giác hời hợt. Khi mọi thứ đến quá nhanh chỉ sau một cái vuốt màn hình, chúng ta lại dễ buông tay nhau chỉ sau một dòng tin nhắn chưa kịp rep."
Mình chợt nhớ ngày xưa, để làm quen một người bạn ở tỉnh khác, tụi mình phải lật từng trang mục kết bạn trên báo Mực Tím, Hoa Học Trò. Có những anh bạn thế hệ trước lặn lội tìm cách hẹn hò hải phòng chỉ sau vài lần trao đổi qua hộp thư bưu điện, đón chuyến tàu hỏa sớm để nhìn thấy người thương đứng đợi dưới rặng phượng vĩ bên hồ Tam Bạc. Hay những ai từng đăng tin tìm bạn bốn phương có số điện thoại zalo trong những năm tháng đầu tiên mạng di động bùng nổ, tất cả đều chất chứa sự hồi hộp, chân thành đến thắt ruột.
Giữ lại một góc mộc mạc giữa kỷ nguyên số
Giữa năm 2024 đầy biến động, khi làn sóng tái cơ cấu nhân sự công nghệ khiến nhiều bạn bè xung quanh mình chênh vênh, người ta lại có xu hướng tìm về lối sống tối giản và những chuyến đi chữa lành (healing) nơi núi rừng. Có lẽ, sau khi đã mải miết chạy theo những thuật toán tối ưu, con người lại thèm cảm giác chạm vào thực tế: Một cái nắm tay ấm áp, một ánh mắt nhìn trực diện không qua bộ lọc màn hình.
Kỷ niệm không phải để chúng ta chối bỏ hiện tại, mà để nhắc nhở chúng ta rằng: Giá trị cốt lõi của kết nối giữa người với người luôn là sự chân thành và thấu hiểu. Công nghệ dù có tiến xa đến đâu, AI dù có thông minh đến mức nào cũng không thể thay thế được sự rung động mộc mạc khi bạn nhận được một món quà viết tay hay một ánh nhìn bẽn lẽn.
Các anh em ZolaChat thế hệ 8x, 9x ơi, cuốn lưu bút thời học trò của các bạn giờ đang nằm ở góc nào? Bạn còn giữ liên lạc với người từng cùng bạn chia đôi que kem ốc quế hay ngồi chờ tiếng "bíp" Yahoo năm ấy không? Hãy cùng chia sẻ những mẩu ký ức đáng yêu của bạn dưới phần bình luận nhé!